فصل ششم پزشكان خارجى بدون اغراق چند سال اول قرن يازدهم در تاريخ ايران از چنان اهميتى برخوردار است كه اگر مشابه آن اصلا وجود نداشته باشد ، بلاشك فوق العاده نادر است . طى قرن‌هاى متمادى ، يعنى از زمانى كه جنگ‌هاى ايران و روم پايان گرفت ، ديگر هيچ نوع رابطه‌اى اعم از علمى يا تجارى بين ايران و اروپا به وجود نيامد و ايران چه در سال‌هائى كه جزئى از امپراطورى بزرگ اسلام محسوب مىگشت و چه در ايامى كه به وسيله فرمانروايان محلى اداره مىشد فقط به خود مشغول بود . از نظر ايرانيان ، كشور ايران هميشه مركز دنيا بود و جهان خارج از آن اهميت زيادى نداشت . در اوايل قرن دهم دو واقعه خارق العاده در تاريخ اين كشور به وقوع پيوست كه اگر چه هيچ ارتباطى به هم نداشتند ، اما متشابها ايران را از خواب طولانى كه به آن فرود رفته بود بيرون آوردند و صرفا بر حسب تصادف ، و بدون اينكه واقعا نظر خاصى در كار باشد ، پاى طب غربى را به اين كشور بازساختند . منظور من از وقوع دو رويداد خارق العاده و مهم مذكور يكى ورود هيات‌هاى تجارى شركت هند شرقى و ديگرى آمدن هيات‌هاى مذهبى مسيحى به ايران است . اين دو گروه اگرچه اهدافى به كلى متفاوت را تعقيب مىكردند ، اما از نظر ما هر دو اثرى واحد و مشابه روى طرز فكر علمى ايرانيان باقى گذاشتند . روز اول ژانويه 1600 ( 13 جمادى الثانى 1008 ) ملكه اليزابت اول فرمان تشكيل شركت هند شرقى « 1 » را صادر كرد و متعاقب آن سيل مامورين اين شركت به سوى كشورهاى آسيائى از جمله ايران سرازير گرديد . شاردن در اين مورد نوشته است « انگليسىها ( منظورش انگليسىهائى هستند كه به خاطر تجارت از جنوب وارد ايران شدند ) براى اولين بار در سال 1613 ( 1022 ه . ق . مترجم ) وارد ايران گرديدند » آن‌ها اولين قرارداد تجارتى خود را در سال 1024 با شاه عباس كبير منعقد ساختند « 2 » و در سال 1036 نمايندگان

--> ( 1 ) - اين شركت را در كتب و نوشتجات انگليسى ، از جمله چند با در اين كتاب به اسامى the London East India Co . و يا the Old و يا the London Co . هم ناميده‌اند ( مترجم ) ( 2 ) - شاه عباس به كارتاك مامور اعزامى از سورات از طرف شركت هند شرقى قول داد كه هرساله ميان 1000 تا 3000 لنگه ابريشم از قرار هر پوند شش شيلينگ و شش پنس به كمپانى هند شرقى بفروشد و اين مقدار ابريشم بدون حقوق گمركى از ايران خارج گردد ( مترجم )