العساكر المتعادية و اتصل ذلك بها الى سنة اربع و خمسين و اربعمائه و عرض للنّاس فى اكثر البلاد قروح سوداويه و اورام الطحال و تغيّر ترتيب نوائب الحميّات انتهى ملخصا ) ابن بطلان را در طب و غيره مؤلفات زياد است از جملهء آنها است ( كتاب كناش الاديره و الرهبان ) ( كتاب شرأ العبيد ) و ( كتاب تقويم الصحه ) مجدول ( كتاب فى شرب الدوأ المسهل ) ( مقالة فى كيفيّة دخول الغذا فى البدن و هضمه و خروج فضلاته ) ( مقالة الى على بن رضوان ) اين مقاله را در جواب كتاب او در سنهء احدى و اربعين و اربعمائه نكاشته ( مقالة فى علّة نقل الاطبا تدبير اكثر الامراض التى كانت تعالج قديما بالادوية الحاره الى التدبير المبرد ) صنفها بانطاكيه ( مقالة فى الاعتراض على من قال ان الفرخ احر من الفروج ) الفها بالقاهره ( كتاب المدخل الى الطب ) ( كتاب وقعة الاطبا ) و در اين كتاب چنانچه مسطور گشت از ابن رضوان بطورهاى زشت اسم مىبرد و او را تمساح الجن لقب مىدهد و از كراهت صورت و قلّت معرفت او عباراتى مىنكارد كه باعث خندهء ناظرين است ( كتاب دعوة القسوس ) ( مقالة فى مداواة مرض الحصاة ) 2 1 ابن البغونش هو ابو عثمان سعيد بن محمد بن البغونش از اطباى مائه پنجم هجريست اصلا از اهل طليطله بوده به شهر قرطبه ارتحال نمود از مسلمة بن احمد كه در علم عدد و هندسه باستادى مسلّم بود هندسه را ياد كرفت و علم طب را از محمد بن عبدون الجبلى و سليمان بن جلجل ( ابن جلجل ) بياموخت و به شهر طليطله مراجعت نمود و در پيشكاه ظافر اسماعيل بن عبد الرحمن بن اسماعيل بن عامر بن مطرف بن ذى النون امير آن ديار اعتبارى بكمال يافت و از مدبرين دولت او محسوب كرديد قاضى صاعد كويد در صدر دولت مامون ذى المجد بن يحيى بن ظافر در شهر طليطله « 6 » ابن البغونش طبيب را ملاقات كردم از مردم انزوا اختيار نموده بود او را مردى ديدم عاقل و خوش‌لقا در مذهب خود استوار نظيف الثياب خوب‌سيرت و نيكوسريرت در علم منطق و هندسه و طب و فلسفه و ضروب حكمت داراى خبرت و بصيرت ولى در فن معالجه و مباشرت اعمال طبى ويرا تسلّطى چندان نبود و هم در تشخيص امراض طبيعت نافذه نداشت *

--> ( 6 ) طليطله ضبطه الحميدى بضم الطائين و فتح اللامين قال و اكثر ما سمعناه من المغاربه بضم الاول و فتح الثانيه مدينة كبيرة بالاندلس و كانت قاعدة ملوك القرطبيين و موضع قرارهم ( مراصد )