عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
271
مطرح الأنظار في تراجم أطباء الأعصار وفلاسفة الأمصار ( فارسى )
مىكرده چنانچه در سن دوازده سى و دو مسئله از قضاياى كتاب اقليدس را حل كرد و در شانزده سالگى كتابى در قطع مخروطات تأليف و در سن هيجده اختراع ماشين حساب نمود و در باب ثقلت هوا و موازنهء مايعات و مطالب متعلّقه بر ساير مسائل طبيعيّه بحقايق زياد پى برد و بعد از تكميل فنون فلسفه و رياضى بعقايد مذهبى دخالت كرد و در آن شعبه دو كتاب و بعضى رسايل در علوم مذهبى تأليف نمود از طرف پاپ و حكومت فرانسه انتشار آن كتب ممنوع شد و بعد از زمانى بجهة كثرت فصاحت و غايت بلاغت و جودت ادبيّت در عبارات آنها عموم مردم بمطالعهء آن كتب رغبت كردند و كتب مزبوره اشتهار پيدا نمود و پاسخ آنها منتشر گرديد حكيم مزبور از ترس مدّعيان خود مدّتى انزوا اختيار كرد تا آنكه در سنه ( 1962 ) يكهزار و ششصد و شصت و دو ميلادى مطابق هزار و هفتاد و سه هجرى در سن سى و نه جهان را بدرود نمود * يكى از كشفيات عمدهء پاسقال در علم مكانيك قانون انتقال فشار مايعات است به نسبت سطوح متأثره كه از اين ناموس مكانيكى منكتهء آبى اختراع شده و بواسطهء آن آلت ممكن است با فشار قليل هزاران خروار فشار بر سطح معينى وارد آورد و بجهة بيان اين مسئله كوييم اكر ظرف مسدودى را ممتلى از آب يا مايعى ديگر كرده باشند و از يك طرف آن منفذى بوسعت يك سانتيمتر مربع باز و از آن منفذ پيستونى به همين وسعت كه سطح خارج آن درست مماس سطح داخل منفذ باشد داخل آن ظرف نمايند پس اكر يكمن فشار بر آن پيستون از خارج وارد آيد در تمام سطح داخلى اين ظرف بهر سانتيمتر مربع سطح معادل يكمن فشار از داخل بخارج وارد خواهد شد * پس اكر دو منفذ و دو پيستون در اين ظرف قرار دهيم مساحت سطح آنها نسبت مستقيم خواهند داشت با دو فشار وارد بر هريك از آنها بعبارة اخرى اكر سطح يك پيستون هزار يك متر مربع و ديگرى يك متر مربع باشد بر پيستون اوّلى يكمن فشار از خارج وارد آوريم بر پيستون دويم ده هزار خروار فشار كه هزار هزار ( 1000000 ) مقابل فشار اوّل است از داخل وارد خواهد شد پس ده هزار خروار قوّت