ناسخ التواريخ گويد بطلميوس پسر قلوديوس است از اين روى او را بطلميوس قلودى ناميده‌اند * به‌هرحال منشأ آن حكيم شهر اسكندريه و در آن ملك در عصر خويش در علوم رياضى سرآمد حكما بود در هيئت و جغرافى و علوم طبيعى و مكانيك تأليفات زياد دارد صاحب مختصر الدّول گويد اوّل حكيمى كه تسطيح كسره نمود و خط اسطرلاب را اختراع كرد او بود حكيم مزبور مركز زمين را مركز عالم جسمانى فرض كرده و تمام سيّارات بلكه ثوابت را دور زمين متحرك مىدانست حكماى فرنك را عقيده آنست كه علوم و فنونى كه حكيم مومى اليه ترتيب قواعد نموده و معلومات و حقايقى كه در كتب خويش تأسيس كرده خود كاشف و مخترع آنها نيست ولى چون آثار و اقوال حكماى متقدّمين خويش را بالتمام جمع و تلفيق نموده و در تحت قانون متحدّ درآورده لذا در نظر مؤلفين بعد از خود كاشف آنها بقلم رفته * بعقيدهء اكثر علما و مورخين اروپا اساس و قواعد هيئت بطلميوسى از نتايج افكار ( هيپارق - Hipparque حكيم است كه علماى عرب ابرخس گويند و آن حكيم متجاوز از سيصد سال قبل از بطلميوس زندكانى مىنموده ولى قواعد و اصول مزبوره چون در كتب بطلميوس منضبط و از وى منتشر گرديده لذا بهيئت بطلميوسى شهرت كرده بلكه مىتوان گفت آثار و افكار ديگر او نيز از ابرخس مىباشد * بالجمله اين اساس غير صحيح و اصول سقيمه هيئت بطلميوسى تا زمان ( كپرنيك ) حكيم مشهور اعتبار تمام داشت ( كپرنيك ) اوّل حكيمى است كه اساس بطلميوسى را با براهين قاطعه باطل و در علم هيئت مخترع اساس جديد حاليّه گرديد * اگرچه بعضى از حكماى فرنك مبناى هيئت جديد را از ( فيلولائوس ) حكيم مىدانند كه از شاگردهاى فيثاغورس و قريب دو هزار سال پيش از زمان كپرنيك حيات داشته « 9 » بطلميوس حكيم را مؤلفات سودمند است و اغلب آنها باكثر السنهء اروپا مترجم و در آن ممالك بزيور طبع رسيده و از جملهء كتب وى چهار كتاب شهرت تمام دارد يكى كتاب هيئت كبير مسمى به ( مجسطى ) است

--> ( 9 ) تولد فيلولائوس پانصد سال قبل از ميلاد حضرت مسيح و تولد كپرنيك يكهزار و چهار صد و هفتاد و سه سال ( 1473 ) بعد از ميلاد بوده ( لمؤلفه )