گشت آن اعجوبهء روزكار به خيال استنباط دوران دم در بدن انسانى افتاد بعد از سى سال تجربه و زحمت مدّعاى خود را بثبوت رسانيد * ( ادوار ژنر ) در سنهء يكهزار و يك‌صد و شصت و سه هجرى ( 1163 ) بعرصهء وجود قدم نهاد كوبيدن آبلهء كاوى را اختراع نمود * ( بيشا ) مشرح معروف فرانسوى در سال يكهزار و يك‌صد و هشتاد و پنج هجرى ( 1185 ) بظهور آمد آن جوان فاضل با وصف اينكه سى و يك سال بيشتر عمر نكرد در اين مدت قليله كشفهاى زياد در علوم طبيّه نمود و تشريح عمومى را او تأسيس كرد * ( كلود برنارد ) در سال يكهزار و دويست و بيست و نه هجرى ( 1229 ) متولد و علم فيزيولوژى را مؤسس گشت * و هم در زمان ما فيلسوف بصير ( دكتر طولوزان ) فرانسوى كه حكيم‌باشى شاه سعيد ناصر الدّين شاه قاجار و اين بندهء مؤلف را دوستدار بود مطالب طب جديد را در ايران شايع نمود و تأليفات چندى بيادكار گذاشت و در صفر هزار و سيصد و پانزده هجرى ( 1315 ) سفر اخرت نمود و بالفعل در تمام فرنك و سائر ممالك متمدّنه طب روز به روز در ترقى بوده و از اين اساسى كه اطباى معاصرين بنا نهاده‌اند هر روز كشف جديدى در اين علم حاصل مىشود * « مستان اساس ميكده نيكو نهاده‌اند » * « نقشى اكر ز نو ننهد جاهل دگر » ( مقدمهء ثالثه ) در علوّ مرتبهء حكما و اندرز مبتدئين از اطباء * در به دو تحصيل هر علم و آموختن هر فنى شخص بايد متحمل زحمات شايان و رياضات بيحد و پايان شود تا از حضيض ذلت باوج عزت رسد و در تحصيل علم نيش را نوش پندارد و از كفتار تلخ شامتين كلال حاصل ننمايد و از پريشانى و فقر و فاقه كه اغلب محصلين علوم در ابتداى كاربران دوچار گردند ملال بر دل راه ندهد و تحمل مسكنت و مشقت كه در به دو امر اطباى كذشته بر خود هموار و در آخر كار نزد سلاطين با اقتدار محترم و بزركوار گرديده‌اند بخاطر آورد * بر علماى تواريخ پوشيده نيست كه از ابتداى حدوث طب الى يومنا هذا اطباى بزرك