مكرنه ( ارشميدس ) حكيم نسبت معكوس قدرت و مقاومت اهرم را با دو بازوى آن ثابت نمود و ( كالبرت ) طبيب وجود قوّهء كهربائى را در عموم اجسام كشف فرمود كه هنوز آثار اين دو عامل طبيعى در تسهيل صنايع و امور زندكانى در كار و قاطبهء انام از نتايج آن برخورداراند . و العجب ثم العجب كه جمعى از مؤلفين عمر عزيز را بتاليف تواريخ مصروف داشته و داستان رستم دستان و افسانهاى باستان را بتفصيل نكاشته و تراجم حكما را كه اوّل مربى عالم تمدّن‌اند در بوتهء اجمال كذاشته‌اند در احوال شعرا و ادبا كتب مبسوطه قديما و جديدا تدوين نموده و از اخبار حكما و اطبا چشم پوشيده‌اند * در اين باب از متأخرين تاليفى به نظر نرسيده و از متقدّمين آنچه ديده شد يكى كتاب عيون الانبأ است كه ( ابن ابى اصيبعه ) طبيب خزرجى در سال ششصد و چهل و سه هجرى تاليف نموده و ديكرى كتاب تاريخ الحكما است كه ( محمد بن عبد الكريم الشهرستانى ) المتوفّى سنه 548 ثمان و اربعين و خمس مائة تصنيف فرموده و يكى ديكر كتاب طبقات الحكما و اصحاب النجوم و الاطبا است كه ( وزير على بن يوسف القفطى ) كه از رجال مائه هفتم است جمع و تلفيق كرده از آن ببعد كه متجاوز از ششصد سال است اطبا و حكماى اين زمان مديد مجهول الاسم و التاليف مانده‌اند لذا اين بندهء بىبضاعت آنچه از احوال حكماى متألهين و دانايان متفلسفين و اطباى متبحرين از متقدمين و متأخرين از معاصرين و غير معاصرين از زمان ( اسقليبيوس ) اوّل كه بنا بنوشتهء ناسخ التواريخ 3417 سه هزار و چهارصد و هفده سال قبل از بقراط بوجود آمده الى زماننا هذا كه سال 1324 يكهزار و سيصد و بيست و چهار هجريست و از زمان بقراط تقريبا 2400 دو هزار و چهارصد سال مىكذرد از استاد صحيحه و كتب معتبره و دفاتر مصنفين و جرايد محررين مطالعه و ضبط نموده با اسامى تاليفات و مدّت اعمار و زمان تولد و وفات و اساتيد و تلاميذ و معاصرين آنها و مناظرات و مباحثات ايشان با يكديكر و كزارشات ايشان با سلاطين با شوكت و رياضات و زحمات آنها در تحصيل حكمت محض بصيرت حكما و متطببين و تشويق مبتدئين از متعلّمين كه بدانند