چنانچه شايد بياموخت سپس در نزد اسماعيل زاهد كه از فقهاى آن عصر بود به تحصيل علم فقه پرداخت و در آن علم بدرجهء كمال رسيد و در نزد ابو عبد اللّه ناتلى علم منطق و كتاب اقليدس را فراگرفت و در پيش اساتيد عصر در حكمت طبيعى و الهى رنجهاى بىپايان برد و بمقامى بلند نايل گشت پس از تكميل آنها بعلم طب رغبت نموده و در نزد ابى منصور حسن بن نوح القمرى الطبيب مؤلف كتاب علل العلل بجهة تحصيل علوم طبيّه اقامت گزيد و در زمان قليل علما و عملا بدرجهء كمال رسيد كه اطباى آن عصر بتلمذش گردن نهادند و در آن‌وقت سن شريفش شانزده بوده چنانچه خود در شرح حالات خويش بعد از آنكه حكايت رياضات و زحمات خود را در تحصيل علوم متنوّعه بيان مىكند مىنويسد ( ثم رغبت فى علم الطب و صرت اقرأ الكتب المصنفة فيه حتى بدأ فضلأ الطب يقرؤن على علم الطب و تعهدت المرضى فانفتح على من ابواب المعالجات المقتبسة من التجربة ما لا يوصف و انا فى هذا الوقت من ابنأ ست عشرة سنة و كلما كنت اتحيّر فى مسئلة و لم اكن اظفر بالحد الاوسط فى قياس تردّدت الى الجامع و صليّت و ابتهلت الى مبدع الكل حتى فتح لى المغلق منه و المتعسر و كنت ارجع بالليل الى دارى و اضع السراج بين يدى و اشتغل بالقرائة و الكتابه فمهما غلبنى النوم او شعرت بضعف عدلت الى شرب قدح من الشراب ريثما تعود الى قوتى ثم ارجع الى القرائه و متى اخذنى ادنى نوم احلم بتلك المسائل باعيانها حتى ان كثيرا من المسائل انفتح لى وجوهها فى المنام و لم ازل كذلك حتى احكمت علم المنطق و الطبيعى و الرياضى ثم عدت الى علم الالهى و قرأت كتاب ما بعد الطبيعة فلما بلغت ثمانى عشرة سنة من عمرى فرغت من العلوم كلها و كنت اذ ذاك للعلم احفظ و لكنه

--> - تتمهء 4 ( 1 ) اسماعيل بن احمد بن اسد بن سامان مؤسس دولت سامانيه / جلوس / 287 ( 2 ) احمد بن اسماعيل / جلوس « » / 295 ( 3 ) نصر بن احمد / جلوس « » / 301 ( 4 ) نوح بن نصر / جلوس « » / 330 ( 5 ) عبد الملك اول بن نوح / جلوس / 343 ( 6 ) منصور اول بن نوح « » / جلوس / 350 ( 7 ) نوح ثانى بن منصور « » / جلوس / 365 ( 8 ) منصور ثانى بن نوح « » / جلوس / 387 ( 9 ) عبد الملك ثانى بن نوح « » / جلوس / 389 و اين عبد الملك آخرين سلطان از آل سامان است بعد از نه ماه سلطنت مغلوب سلطان محمود غزنوى شده و هنوز سال سلطنت او باخر نرسيده بود كه وفات نمود و به مردن او دولت سامانيان منقرض شد سبحان من لا يدوم الا ملكه ( لمؤلفه )