عبد الحسين بن محمد حسن طبيب تبريزى
13
معرفة السموم ( فارسى )
اين كلمات نه توهين حكماى سالفه است همانا كه فهم كلمات انها باعث مزيد اعتبار و مايهء افتخار ما است بلكه بيان اين فقره است كه در معالجهء مسمومين كه استعمال ترياق مخصوص و تدابير فورى لازم است نبايد بطريقهء قدما معالجه نمود و در رفع اثار سموم و استعمال ترياقات باوجود ترقيّات علميّهء حاليّه موافق دستور انها نبايد رفتار كرد و از اين فقره براى انها وهنى نيست زيرا كه علم فيزيولژى و شيمى در عصر انها مثل اين ايّام بپايهء كمال نرسيده بود . [ راه ورود سموم بر بدن ] و داخل شدن سموم بر بدن و اثر كردن انها از چهار طريق ممكن است [ اوّل : بتوسّط الات تغذيه ] اوّل ورود سمّ است بر بدن بتوسّط الات تغذيه كه از راه مرى يا مستقيم داخل لولهء غذايى كردد . [ دويّم : از راه جلد يا اعضاى مجاوران ] دويّم از راه جلد يا اعضاى مجاوران . ( 1 ) از روى بشرهء سالم مثل جذب بعضى از اجسام بخارى و اجسام فرارّه و غيره ( 2 ) از روى جلد عارى از بشره كه بواسطهء حدوث