زين العابدين خان قاجار قوانلو / ميرزا محمد درجزيني همدانى
3
خلاصة الحكمة ( فارسى )
مقصود از نسخه اوّلا نوشتن دواهاى چنديست كه از اختلاط و امتزاج انها مشروبى يا مطبوخى حاصل شود ثانيا دستورالعمل كيفيّت تركيب ادويه است براى دواساز ثالثا تعيين تكاليف مرضى و اوقات شرب ادويه است مثلا بايد طبيب مفصّلا در نسخه ادويه را شرح دهد كه دوا اشاميدنى و يا غرغره كردنى و يا غير انهاست و رمز و الغاز ؟ ؟ ؟ به كار نبرد خاصّه وقتىكه سمّيت مفرطى در دوا باشد و تاريخ هر نسخه را معيّن نمايد و ادويه كه بطور قطور استعمال لفظ قطره را بهر اندازه كه صلاح و مناسب حال مريض مىداند ذكر كند و بفهماند كه 3 يا 4 قطره است و از نوشتن ادويه كه از تركيب انها دواى ثانوى سمّى توليد مىشود با ادويّه كه متضاد هم و عمل يكديكر را خنثى مىنمايند احتراز جويد طريقهء نوشتن نسخه فرض كنيم كه مىخواهيم بمريضى مدت چهار روز ؟ ؟ ؟ ترپين تجويز نمائيم به قسمى كه در هرروزى سه قاشق چاىخورى كه هر قاشقى داراى دو كندم ترپين باشد تجويز نمائيم به اين معنى كه در 24 ساعت 6 كندم خورده باشد قاعده انست كه عدد قاشقها را كه در هر روز استعمال مىشود در عدد ايام معيّنه ضرب نموده و حاصل ضرب را در وزن مايع يك قاشق ضرب كند مثلا براى تعيين وزن مشروب بايد عدد سه را كه عدد قاشق مستعمل در روز است در عدد 4 ضرب نمايد و حاصل را در وزن يك قاشق كه عبارت از 200 كرم يا 4 مثقال است ضرب كند عدد قاشقها / عدد ايام / وزن قاشق سوپخورى 3 * 4 20 كرم - 240 كرم پس 240 كرم مقدار مايعى است كه دوا در او حل مىشود و صورت نسخه چنين است ترپين 20 / 1 آب مقطر 180 الكل 90 درجه شربت تلو 30