كرنب و جرجير و اشجار خبيثه مانند شوحط و انجير و غبار پىدرپى و زمان باعث حفظ صحت است و تغيير آن موجب تغير حكم اوست و تغيرات هوا يا طبيعى است يا غير طبيعى و ثانى يا ضد طبيعت است مانند تغيرات وبائيه مايه مانند تغير اينكه بسبب بخار يا جبال حاصل شود و اول تغيرات فصليه‌اند چرا كه براى هر فصل از فصول اربع كه ربيع و صيف و خريف و شتا باشد مزاجى است مناسب آن فصل پس هر فصل موجب امراض مناسبه خود باشد و مزيل امراض مضاره خود چنانچه فصل گرما برانگيزد و صفرا را و امراض آن را مانند غب و تب محرقه و تشنگى و بيقرارى و تسكين مىديد فالج و صرع را و در فصل سرما زكام و نزله و سعال و كثرت بلغم و امراض بلغمى حادث شوند و امراض صفراوى تسكين يابند و در خريف كثرت امراض مىشود براى اينكه متغير مىگردد در آن هوا از سردى شب و امداد و گرمى دو پهر و براى اينكه فصل تابستان مقدم شده است و در آن ابدان متخلخل شده و قوى التحليل گرديده بودند و صفراى محترق اخلاط را جوشانيده بود براى اينكه فواكه در خريف بسيار مىشوند و نيز در آن كثرت سودا و قلت خون مىگردد و فصل ربيع حركت مىدهد اخلاطى را كه در زمستان محتبس شده بود و جارى مىكند آن را بسوى اعضاى ضعيفه پس مىشود دران خراجات و اورام حلق و حركت مىكند در ربيع مرضى بادى كه در زمستان ماده آن ساكن گرديده و اينها نه بسبب زبون اوست بلكه بسبب حرارت لطيفه او چرا كه ربيع بهترين فصول است و براى زندگى و صحت مناسب نزول تغيرات غير طبيعه كه ضد طبيعت نيست پس يا اسباب آسمانى باشد يا از اسباب زمينى اما اسباب اسمانى چنانچه بر وقت مجتمع شدن كواكب يا آفتاب گرمى بسيار شود حتى كه در زمستان و وقت كسوف آفتاب سردى مىشود و حتى كه در تابستان و اما اسباب زمينى چنانچه بسبب اختلاف مساكن و آن اختلاف يا بسبب عرض آن مساكن است يا به مجاورت ؟ ؟ ؟ بحارد جبال يا بسبب وضع مساكن در پستى و بلندى يا بسبب خاك آن همچو زمين سنگستان ؟ ؟ ؟ و زمين شود و مراد از غرض مساكن آنست كه بعضى قريب‌تراند از بعضى نسبت به خط استوا و آن دائره‌ايست كه پيدا شده بر سطح زمين از توهم سطح دائره معدن ؟ ؟ ؟ اجتهاد اى دائره قاطع عام به دو نصف و مجاورت دريا مرطب هوا است و شهر دريائى برابر است سردى و گرمى آن و كره شمالى گرم مىكند هوا را چرا كه منع مىكند هواى شمالى كه بادر يابس است و كوه جنوبى سرد مىكند هوا را چرا كه منع مىكند هواى جنوبى كه حار يابس است