قدرت احمد بن حافظ
7
بهج الحذاقت ( فارسى )
مىپوشد عظام را و بند مىكند حرارت غريزى ما در بدن تا تحليل نشود فتبارك اللّه احسن الخالقين هفتم عروق ضوارب اى شرايين و آن اجسام عصبىاند ؟ ؟ ؟ دوتاه مىآيند از قلب مجوفاند و نيست براى آنها حس و حركت بالذات و در جوف آنها روح كثير و دم قليل و منفعت آن رسانيدن قوت حيات را كه از قلب برداشتهاند باعضاء هشتم عروق غير ضوارب اى آورده و آن همچو شرائيناند مگر يكتاه ؟ ؟ ؟ و از جگر رستهاند و خون درينها بسيار است از روح و فائدهء آن رسانيدن خون كه از جگر برداشته است باعضاء نهم لحم و ان پيدا مىشود و از بستن خون و بسته مىكند آن را حرارت و يبوست و منفعت آن گرم داشتن اعضا و دفع نمودن آفات از وى هم شحم و ان پيدا مىشود از رقت خون و دسومت آن و بسته مىشود از برودت و منفعت آن تر داشتن عضوى را كه همسايه اوست و نگهداشتن آن را يازدهم غشا و آن جسمى است عصبى تنگ و بيحركت و آن سه قسم است يكى يافته شده از ريشهاى عصب فقط همچو غشاى پوشندهء حرام مغز دومى يافته شده از ريشهاى رباط فقط مانند غشاى پوشنده دماغ سومى يافته شده از هر دو مثل اغشيه تمام بدن و براى آن حسن اندك و منفعت آن پوشيدن اعضا و نگهداشتن آن دوازدهم جلد آن جسم عصبانى است كه يافته شده است از پيوند باى اطراف عصب و عروق و براى آن حسن كثير است و منفعت آن پوشيدن اعضا است سيزدهم موى بعضى براى زينت جسماند و آن موى سر باشد موى ابرو و بعضى زينت مىدهند بعضى مردم را مثل موى ريش و در بعضى موى زينت و منفعت هر دو باشد مانند سوى مژگان كه با وجود زينت تقويت نور بصر است و منع افتادن چيزى مىكند در چشم و بعضى براى منفعت فقط باشد مانند موى تمامى بدن كه تنقيه بدن نمايد از فضول كه در هضم آخر حاصل مىشود چهاردهم ناخن و آن جسم عصبى است اى شبيه عصب در لون و شفعت آن استوار داشتن سرهاى انگشتان و يارى دادن بر گرفتن اجسام ضعار و خاريدن و چيدن و اما اعضائى كه مركباند يكى از آن دماغ است و آن جوهريست نرم سست و سپيدرنگ مركب از مغز و شرائين و آورده و غشائى كه نام آن ام الدماغ است و غشائى كه ملاقى قحف است و شكل دماغ شبيه بمثلث است و حس و حركت از ان حاصل مىشود بواسطه اعصاب دومى از ان چشم است و آن مركب است از ؟ ؟ ؟ هفت و سه رطوبت طبقه اول را كه قريب به هوا است ملتحمه گويند و آن سپيدى چشم است و طبقهء دوم را قرنيه نامند و آن بيرنگ است و رنگى كه از ان محسوس مىشود رنگ عنبيه است و طبقه سوم عنبيه است و رنگ آن گاهى سياه و گاهى كبود و گاهى مائل ؟ ؟ ؟ بسرخيت