شمس الدين احمد
57
خزائن الملوك ( فارسى )
اتصال مىدارد و از فم رحم تا باب الفرج واقع شده و در بعضى زنان مائل به يسار باشد و در بعضى مائل به يمين و عضلات متحركهء دبر هر دو طرف اوست و اندكى خمدارست كه خميدگى آن جانب فرازين نمايان باشد و نسبت سطح بالائى آن سطح زيرين زياده دراز بود كه سطح فوقانى قريب سه انگشت و سطح تحتانى قريب چهار انگشت مىباشد و در منفذ فرج چنان واقعست كه آستين را در آستين كنند و آلهء مباشرت و مخرج حيض و تولد جنينست و هنگام تولد جنين پهنا مىشود و باز به حالت اصلى خود فراهم مىآيد و طول آن مانند قضيب مردان اكثر از شش انگشت مضموم صاحبش كم و از يازده انگشت افزون نمىباشد و زنان باكره را بر دهان عنق الرحم كه در لبهاى اندرونى فرج منتهى شده است غشاى رقيق از عروقهاى چند منتسج مىباشد كه اقتصاص بكارت عبارت از پاريدن غشاى مذكورست و لبهاى برونى فرج مركبست از پوست و پردهء المس و آورده و شرائين و اعصاب و ميان لبهاى برونى آن لبهاى درونى خرد مركب از دوتو پردهء المس واقعست و اندرون شگاف فرج كه سوراخ عنق الرحم و مجرى البول در ان واقع ست ما بين كنارهاى مؤخر شفار خرد فرج يك آلهء خرد مستطيلصورت واقع باشد كه آن را بعضى اطبا بظر بباى موحده و ظاى معجمه و بعضى نظر بنون و ظاى معجمه مىخوانند و شرائين عنق الرحم شاخهاى شريان الحرقفيهء غائره و اعصاب آن شاخهاى شبكهء عصبى منسوجيهء قطنيه و شبكهء عصبى منسوجيهء عجزيه و شرائين خاص رحم چهار شاخ دو شاخ از شريان الحرقفيهء غائره و دو شاخ از شريان اورطى بطنيه و اعصاب آن شاخهاى شبكهء عصبى منسوجيهء قطنيه و شبكهء عصبى منتسجهء عجزيهاند و اللّه اعلم بست و نهم ثديين اما ثديين نسوان هريك مركبست از لحم و اعصاب و شرائين و آورده و در كواعب از بدايت ضلع سوم لغايت ضلع ششم موضوع مىباشد و سر مدور منيف كه بر وسط سطح مقدم محدب هريك ثدى مىباشد آن را حلمة الثدى مىنامند و نفع ثديين خوبى صدر زنان و پس از تولد طفل ريزش شيرست و از شرائين شاخهاى فروع صدريه شريان الابط جانبين و شاخهاى شريان ثديهء غائرهء جانبين و از آورده فروع وريد الابط جانبين و فروع وريد ترقويهء تحتانيهء جانبين و فروع اوردهء متوسط الاضلاع جانبين و جاذب اوردهء ابطيه و غيره و از اعصاب شاخهاى اعصاب سوم و چهارم و پنجم متوسط الاضلاع در ثديين متفرق مىشوند ثالث تشريح جنين محققين و متشرحين يونان و انگلستان رقم زدهاند كه جوهر منى مرد حامل قوت مصورهء فعاله و جوهر منى زن حامل قوت منفعله است و هرگاه جنين در رحم امشاج پذيرفته قرار يابند قوت ايشان به حركت آيد اول زبديتى از حركات ارواح ثلثه