شمس الدين احمد

43

خزائن الملوك ( فارسى )

هر واحد مركب‌ست از لحم و غضاريف و عصب حساس و سوراخ هر دو گوش را كه در عظمين حجريين واقع‌اند صماخ بكسر صاد مهمله و نهايت سوراخ مذكور را جوبه بضم جيم و سكون واو و فتح باى موحده و هاى موقوفه و عصب مفروش به نهايت صماخ را غشاى طبلى مىنامند و فائدهء اذنين قبول كردن و جمع نمودن آوازست و متشرحين انگلستان صراحت كرده‌اند كه گوش هر واحد منقسم‌ست بسه حصه يكى برونى دوم درميانى سوم درونى برونى را اذن خارجى و درميانى را دمامهء گوش و طبل الاذن و درونى را پيچيدهء گوش و طريق الاذن مىنامند و اذن خارجى هريك مركب است از جلد رقيق و غضروف و پنج رباطات كه سه عدد از انها اذن خارجى را با كاچك ملحق مىدارند و دو عدد بر خاص اذن خارجى واقع‌اند و نه عضلات كه سه از انها از يك سر بصدغ متصل‌اند و اسامى آنها در تشريح عضلات مرقوم شده و شش از انها محض در اذن خارجى موضوع‌اند و اول را حتاريهء كبيره و دوم را حتاريهء صغيره و سوم را وتديه و چهارم را نظير الوتديه و پنجم را عرضيهء اذنيه و ششم را مؤربهء اذنيه مىنامند و از اعصاب شاخهاى جفت پنجم و جفت هفتم اعصاب دماغى و يك شاخ عصب صاعد از شبكهء منتسجهء عنقيه و از شرائين شاخ اذنيهء مؤخره از شريان سباتى ظاهره و شاخ درونى شريان صدغيه و يك شاخ شريان قمحدوى ؟ ؟ ؟ دران متفرق شده‌اند و سوراخ اندرونى اذن خارجى را ميزاب السمع خوانند و طبل الاذن هر واحد مركب‌ست از غشا و سه استخوان كه اسامى آنها در تشريح استخوان مذكور يافته و سه رباطات و چهار عضلات يكى حاذقة الطبل دوم مرخية الطبل كبرى سوم مرخية الطبل صغرى چهارم ركابيه و ده سوراخ پنج كلان و پنج خرد در جوف طبل الاذن واقع‌اند و از شرائين شاخهاى فروع شريان سباتى ظاهره و شاخ شريان سباتى غائره و از اعصاب شاخهاى جفت هفتم و جفت هشتم اعصاب دماغى دران متفرق مىشوند و طريق الاذن هريك مركب‌ست از جوف سه زاويه كه دهليز الاذن نام دارد و سه انبوبهء استخوانى نيم مدور كه مصيفات هلاليه نامند و يك انبوبهء استخوانى مخروطى الشكل كه آن را حلزون گويند و مركز درميانى آن را مكيال خوانند و غشاى رقيق و از شرائين شاخى از فرع شريان سباتى ظاهره و شاخى از شاخ شريانى كه به زبان انگريزى بزيلر نام دارد و از اعصاب دو شاخ جفت هفتم اعصاب دماغى در ان متفرق مىشوند چهارم انف اما انف نزد اطباى يونان مركب‌ست بلحم و استخوان و غضاريف و عضلات و اعصاب و عروق و منفعت آن حس بوهاى طيب و منتن ست بواسطهء زائدتين شبيهتين بحلمتى الثدى و تنفس و استنشاق هوا و تصفيهء صوت‌ست بواسطهء منفذين كه بكام كشاده است و متشرحين انگلستان تشريح كرده‌اند كه انف مركب‌ست از جلد و دو جفت استخوان و چهار جفت عضلات كه اسامى هريك آنها در تشريح استخوان و عضلات مندرج شده و پنج عدد غضاريف كه يكى از انها