شمس الدين احمد
11
خزائن الملوك ( فارسى )
و يا بست و دو سال تخمينا همگى مىبرآيند اما عظم الترقوة يعنى استخوان چنبر گردن كه بهندى هنسلى نامند دو عددست يك پاره جانب راست و يك پاره جانب چپ و اين استخوانها بر حصهء فوقانى استخوان صدر مؤرب واقعست چنانچه راس درونى آنها كه با زاويهاى حصهء فوقانى عظم القص پيوستگى دارند تحت و مائل بمقدم و راس برونى آنها كه با زوائد عظم الكتف ملتصقاند فوق و مائل بمؤخر مىباشد اما عظم الكتف يعنى استخوان شانه دو عددست يك جانب راست و يك جانب چپ و اين استخوانها مفرطح و مثلث بر پشت و پهلوى صدر از ابتداى ضلع دومين بغايت ضلع هفتمين واقعست و درين استخوانهاى مقدم و مؤخر دو سطح و فرازين و زيرين و پسين سه كناره و پيشين و فرازين و زيرين سه زاويه يافته مىشود و زوائد اين استخوانها را كه به آنها راسهاى بيرونى عظم الترقوة پيوستگى يافته پيروان اطباى يونان اخرم و منقار الغراب نامند و آنچه بر پشت اين استخوانها همچو جدار بلندى واقعست آن را قلة الكتف گويند و اين استخوانها با دو استخوان يعنى عظم الترقوة و عظم العضد پيوستگى دارد اما عظم العضد يعنى استخوان بازو دو عددست كه هر دو جانب يكىست و اين استخوانها درازست از جانب انسى مقعر و از جانب وحشى محدب كه جسم اينها در حصهء فوقانى مثلث و در حصهء تحتانى مفرطح مىباشد و از راسهاى فرازين با استخوانهاى عظم الكتف و از راسهاى زيرين با استخوانهاى زند اسفل و زند اعلى ارتباط دارد اما زند الاسفل نيز دو عددست و اين استخوانها مثلث جسم درازست كه هر واحد در هريك ساعد كه آن را ذراع نيز گويند جانب درونى واقع باشد و از راسهاى فوقانى با حصهء درونى مقعر استخوانهاى عظم العضد پيوستگى يافته مفصل مرفق مرتب مىسازد و باقى سراسر در طول با زند الاعلى پيوستگى دارد اما زند الاعلى نيز دو عددست و اين استخوانها هر واحد سمت بيرونى هريك ساعد واقع بود و جسم مثلث دراز دارد كه سه سطح و سه كناره در ان يافته مىشود و از راسهاى فرازين با استخوانهاى عظم العضد و از راسهاى زيرين بذريعهء يك خط در دو حصهء بيرونى و درونى منقسم شده با استخوانهاى عظم الزورقى و عظم الهلالى رسغ ارتباط دارد و جانب درونى راسهاى زيرين يكيك نشيب آشكار بود كه در ان راسهاى زيرين استخوانهاى زند الاسفل التصاق مىيابد اما عظام الرسغ كه بهندى كلائى گويند در هر دو جانب هشت استخواناند كه جمله شانزده بود و در هر جانب هشت عدد آنها در دو صف با ترتيب و سلسلهوار با يكديگر مرتبط مىباشند كه از استخوانهاى قطار اول نخستين عظم الزورقىست كه گونه با كشتى مشابهت دارد و اين جانب بيرونى رسغ واقعست و با استخوانهاى زند الاعلى و عظم الهلالى و عظم الكبير و عظم المعينى و عظم شبيه معين پيوستگى دارد دومى عظمالهلاليست كه بر پهلوى درونى عظم الزورقى واقعست و اين با استخوانهاى زند الاعلى و عظم الزورقى و عظم السفينى و عظم الكبير