شمس الدين احمد
8
خزائن الملوك ( فارسى )
حصهء فوقانى درازتر و مستطيل الشكلست در هر پهلو شش شش نشيب مىدارد كه در انها غضاريف الاضلاع ملتصق مىشود اما دو نشيب بالائين و دو زيرين اين حصه نصف نصف واقعاند كه در دو نشيب فوقانى نيمهء تحتانى غضاريف الاضلاع دومى و در دو نشيب تحتانى نيمهء فوقانى غضاريف الاضلاع هفتمى التصاق مىيابد و در باقى چهار نشيب در ميانى كه سالماند غضاريف الاضلاع سومى و چهارمى و پنجمى و ششمى ملتصق مىگردد سومى حصهء تحتانى كه به نسبت ديگر دو حصه خردتر واقع است بغضروف الخنجرى اشتهار دارد و در ابدان بهيأت مختلف مىباشد گاهى نوكدار و رقيق و گاهى پهن و دو شاخه يافته مىشود و فرازين آن بر هر پهلو يكيك نيمه نشيب واقعست كه در انها نيمهء تحتانى غضاريف الاضلاع هفتمى پيوستگى مىيابد و اين استخوان با شانزده عظام يعنى چهارده اضلاع و دو استخوان ترقوه اتصال مىدارد ثانى اضلاع استخوانهاى اضلاع بر هر پهلو دوازده مىباشد كه بست و چهار عددست و هريك ضلع استخوان قوسى مىباشد و بتركى قبرغه نامند اما استخوان ضلع اول اكثر بطور افقى واقع بود و ازين اضلاع هفت جفت يعنى چهارده عدد كه از جانب مقدم بوساطت غضاريف خودها با عظم القص پيوستگى مىيابند آنها را پيروان اطباى يونان اضلاع الصدر و متشرحين انگلستان اضلاع الحقيقيه مىخوانند و پنج جفت ديگر يعنى ده عدد كه زيرين اضلاع الصدر واقعاند آنها را اتباع يونانيان اضلاع الزور و عظام الخلف و انگلستانيان اضلاع الكاذبه مىنامند و من جملهء پنج جفت اضلاع الكاذبه از جانب مقدم غضاريف سه جفت فوقانى آنها با غضاريف الاضلاع فرازين خودها يعنى هشتم از هفتم و نهم از هشتم و دهم از نهم پيوستگى مىدارند و دو جفت تحتانى آنها را با كدام استخوان علاقه نمىباشد و غضاريف آنها نوكدار و آزاد بود و اين اضلاع الزور هريك كوتاهتر از ما فوق خودها مىباشند و ضلع آخرين اينها كه از همه كوتاهترست نزد پيروان اطباى يونان ضلع قصرى نام دارد و من جملهء اضلاع دوازده جفت حقيقيهء كاذبه از جانب مؤخر ضلعات جفت اوّل و دهم و يازدهم و دوازدهم با يكيك فقره و باقى همه اضلاع با دو دو فقرهء پشت التصاق مىيابند اما استخوان زبان كه عظم اللاى نام دارد و در بيخ لسان و پيش گلو واقع مىباشد و اين استخوان را جسم قدرى مربعست و دو كلان و دو خرد زوائد مانند قرون مىدارد و با كدام استخوان پيوسته نيست اما عظام الجمجمه يعنى استخوانهاى كاچك سر نزد اكثرى از پيروان اطباى يونان هفت عددست چهار قطعهء همچو چهار جدران هر چار طرف و دو قطعه استخوان سقف و يك قطعه استخوان سطح سفلى و جمله را قبائل الراس خوانند و متشرحين انگلستان بمعاينه و تصحيح هشت عدد نگاشته و بالاتفاق يك استخوان مؤخر كاچك را عظم القمحدوه و دو استخوان سقف كاچك را عظمان القحف و يك استخوان مقدم كاچك را عظم الجبهه و دو استخوان جدارين راست و چپ را پيروان اطباى يونان حجريين و متشرحين انگلستان عظمان الصدغ و يك استخوان سطح سفلى را بالاتفاق عظم الوتد و استخوانى را كه ما بين چشم خانها واقع مىباشد عظم المصفاة مىنامند و در پائين عظم القمحدوه سوراخى كلان مىباشد كه نخاع از ان