و استدلال به نفث بشش وجه كنند نخستين كميت نفث نفث كثير محمود در قوام و لون و غير آن دال بر نضج تام باشد و قليل علامت فجاجت ماده اما چون اندك‌اندك آمدن گيرد دليل شروع نضج باشد و علامت تزايد مرض و معتدل بينهما متوسط بود و عدم ظهور نفث در امراض صدر و ريه نشان سوء مزاج ساذج باشد يا دليل خامى ماده و ضعف طبيعت دوم لون آن بياض نفث يا علامت خامى ماده بود يا نشان مادهء نزليهء بلغميه آنچه از خامى ماده بود در ابتداى مرض باشد و بدشوارى برآيد و آنچه از مادهء نزليه بود قريب بانتهاى مرض بظهور آيد و آسان خروج نمايد و حمرت آن علامت غلبهء خون و يا انشقاق عرقى از عروق در حوالى حلق و حنجره و غيره آلات تنفس مىباشد و صفرت آن دال بر نزلهء صفراوى و خضرت و سواد آن علامت افراط برودت و بطلان حرارت غريزى يا نشان احتراق بود سوم رائحهء نفث نتن رائحهء نفث علامت عفونت ماده بود و حموضت رائحهء آن دليل برودت ماده چهارم طعم نفث حلاوت نفث دليل غلبهء خون و يا نشان غلبهء بلغم معتدل طبعى باشد اگر سرخ بود دموى و الا بلغمى باشد و شورى آن دليل بلغم مالح و ترشى آن دليل برودت و بدطعمى آن دليل عفونت باشد پنجم قوام نفث رقت نفث نشان خامى ماده بود و گاهى علامت نضج و غلظت آن آثار خامى و تعسر نضج و اعتدال آن علامت نضج تام بود ششم وقت نفث هرگاه در امراض نزله و ذات الجنب و ذات الريه نفث زود پديد آيد و آسان برآمدن گيرد نشان سلامتى و قوت طبع بود و دير پديد آمدن و دشوار خروج آن دال بر خامى ماده و ضعف قوت و طوالت مرض مىباشد درجك ثامن در علامات طعم دهان و آن مدلل‌ست بر ثوران اخلاط چهارگانه كه هرگاه شخصى بامداد از خواب برخيزد انگاه طعم دهان معلوم كند اگر طعم دهان آن شيرين بود و سر و اعضا گران باشد غلبهء خون بود و اگر طعم دهان آن تلخ باشد غلبهء صفرا بود و اگر طعم دهان آن ترش باشد غلبهء سودا بود و اگر طعم دهان آن تفه باشد غلبهء بلغم بود درجك تاسع در علامات ضراط حكماى هند در كتب هندى آورده كه ضراط غير وقتى كه بعد از طعام بسرعت واقع شود و كثير المقدار باشد و قبل از حاجت و در عين حاجت نيز بسيار باشد دال بر ضعف معده و سوء هضم‌ست اگر بآواز قوى آيد سبب آن غلظ رياح و تمامى قوت دافعه بود و اگر بآواز ضعيف آيد سبب آن رقت باد و ضعف قوت دافعه باشد و هرگاه ضراط گرم برآيد اكثر از صفراوى سوخته و عفونت رطوبت باشد يا از ادويه و اغذيهء گرم و برودت