شمس الدين احمد
6
خزائن الملوك ( فارسى )
پاره و استخوان سينه يعنى عظم القص هفت پاره و استخوان خاصره يعنى تهيگاه دو پاره و استخوان هر دو پاى شصت پاره امّا آنچه متشرحين انگلستان بمعاينه و تصحيح نگاشتهاند بدين تفصيلست استخوان عمود الفقرات بست و شش عدد و استخوان صدر بست و پنج عدد و استخوان زبان يك عدد و استخوان جمجمه هشت عدد و استخوان چهره چهارده عدد و استخوان درونى هر دو گوش شش عدد و استخوان دندان سى و دو عدد و استخوان ترقوه و هر دو شانه چهار عدد و استخوان هر دو بازو دو عدد و استخوان هر دو ساعد چهار عدد و استخوان هر دو رسغ شانزده عدد و استخوان هر دو كف دست ده عدد و استخوان انگشتان هر دو دست بست و هشت عدد و استخوان سمسمانيهء يدين چهار عدد و استخوان هر دو سرين دو عدد و استخوان هر دو ران دو عدد و استخوان هر دو ساق شش عدد و استخوان قدم هر دو پاى چهارده عدد و استخوان مشط القدمين ده عدد و استخوان انگشتان هر دو پاى بست و هشت عدد و استخوان سمسمانيهء رجلين چهار عدد جمله دوصد و چهل و شش عددست نخستين استخوانهاى عمود الفقرات بايد دانست كه پيروان اطباى يونان گفته كه فقرات باعث انتصاب قامت و حافظ اعضا از اصابت آفت وقايهء نخاعاند كه نخاع منبت اعصابست و كاملترين فوائد فقار گردن اماله سرست يمينا و يسارا و صيانت قصبهء ريه و مرى و سائر فقار عنق و ظهر بجز فقرهء دوازدهم صلب كه با قطن متصلست در هر دو پهلو بمثابه فزونيهاى اصل بال زوائد دارند و اين زوائد را اجنحه گويند و نفع اين جناحها وثاقت جرم فقراتست و دفع لواحقات خارجيه از اعضاى باطنهء شريفه مىنمايند و بر پشت همه اين فقرات زوائديست خارمانند كه آنها را شواك و سناسن گويند و زوائد مفصليّه كه واسطهء انتظام فقرات با يكديگرست شواخص نام دارد و مفرد آن شاخصست و متشرحين انگلستان عمود الفقرات را مركز استخوانهاى جسم قرار دادهاند و مىگويند كه در حالت جنين ستون فقرات قبل از جمله عظام متكوّن مىشود و بعد از ان باقى استخوانهاى جسم نواحى آن همچو شاخهاى شجر تكوين مىيابند و جمله فقار نزد اطباى يونان سى عددست و نزد متشرحين انگلستان سى و سه عدد كه من جملهء عمود الفقرات بست و چهار فقار را از اول فقرهء عنق تا آخرين فقرهء قطن فقار حقيقيه و باقى نه فقار را كه از انها عظم العجز و عظم العصعص مركب دانستهاند فقار كاذبه مىخوانند و عمود الفقرات باتفاق يونانيان و انگلستانيان پنج مراتب دارد اولا هفت عدد مهرهاى عنق باتفاق يونانيان و انگستانيان ثانيا دوازده عدد مهرهاى صلب باتفاق ايضا ثالثا پنج عدد مهرهاى قطن باتفاق ايضا رابعا نزد يونانيان سه عدد و نزد انگلستانيان پنج عدد كاذبهء مهرهاى عظم العجز خامسا نزد يونانيان سه عدد و نزد انگلستانيان چهار عدد كاذبهء