شمس الدين احمد
111
خزائن الملوك ( فارسى )
دومى وردى مشابه برنگ گل سرخ سومى احمر قانى كه بسيار سرخ بود چهارمى احمر اقتم كه سرخ مائل بسياهى بود مع غبرت مانند لون پرهاى پشت باز و اين هريك نسبت بمرتبهء ما قبل آن دلالت مىكند بر غلبهء خون و حرارت يعنى دلالت وردى بيشتر از اصهب و دلالت قانى بيشتر از وردى و دلالت اقتم بيشتر از قانى مىباشد و گفتهاند كه بول شديد الحمرت كثير المقدار در يرقان دليل نيك باشد و دال بر قوت طبيعت بود و بول سرخ كمودت مائل قليل المقدار در يرقان اسلم نباشد و گاه مىباشد بول سرخ بسبب برودت چنانچه در فالج و سوء القنيه بود و گاه مىباشد بباعث درد كه مقارن آلات بول بود چنانچه در قولنج و گفتهاند كه بول سرخ رقيق دليل درازى مرض باشد و سرخ غليظ كه رسوب نكند و صاف نشود نشان هلاكت بود و سرخ كه رسوب نيز سرخ كند با سلامت بود و همچنين آنچه در وى رسوب سفيد باشد دليل قوت ماده و انضاج طبيعت و اميد سلامتى باشد و محمد زكريا گويد كه بول سرخ كه غليظ بود و رسوب آن سپيد باشد دال بر بسيارى خلط خام بود و اگر در امراض حاده بول از ابتدا سرخ شود و رسوب نكند و هم بران و تيره بماند دليل ضعف جگر و ورم اوست و خطرناك باشد و اگر در حميات محرقه و امراض حاده بول خون محض آيد دال بر هلاكت عاجل باشد و ايضا چون در امراض حاده بول سرخ و غليظ و منتن بود و بتقطير آيد خطرناك باشد و اگر در حميات گرم و حميات مختلط بول سرخ و غليظ بود و رسوب بسيار كند دليل سلامت و زوال مرض باشد اما اگر رسوب نكند يا اندك كند دال بر درازى مرض باشد و نشان نكس مرض بود و ايضا در امراض حاده بول سرخ و اندك خاصه كه رسوب زرد كند دليل سوء حال مريض بود و در امراض دموى بول سرخ و غليظ بىرسوب دليل خامى ماده باشد و چون پس از زوال تپ بول سرخ ماند دليل حرارت جگر بود و البته تپ نكس كند و اگر با ضعف معده و خارش اعضا بول سرخ و رقيق بود دليل يرقان و غلبهء صفرا باشد و اگر در يرقان مدتى بول سرخ و صاف بود دال بر سدهء قوى و منذر باستسقا باشد و بول شديد الحمرة در استسقا بد باشد و نجات كمتر بود و بول احمر دال بر بحران آنست كه اگر روز چهارم از شروع مرض بول سرخ شود بحران روز هفتم افتد و اگر هفتم سرخ شود بحران روز چهاردهم افتد و اگر يازدهم يا چهاردهم سرخ شود بحران روز هفتدهم افتد يا بستم و اگر بستم سرخ شود بحران پس از چهل روز افتد قسم سوم اخضر كه رنگ سبز باشد و آن پنج مرتبه دارد يكى فستقى شبيه برنگ پسته دومى آسمان جوفى شبيه برنگ آسمان سومى نيلنجى مشابه برنگ آبى كه نيل در ان مذاب باشد و هر واحد ازين سه مرتبه دلالت كند بر برودت زياده از مرتبهء ما قبل خود يعنى دلالت آسمانى بر برودت بيشتر از فستقى و دلالت نيلنجى فزونتر