و نيم مثقال شبرم يا يك درم حب النيل بخورانند و آبى كه در آن تخم كرفس و انيسون و باديان و افسنتين رومى جوشانيده باشند بياشامند تا ادرار بول نمايد . و سويدى گويد كه شرب طبيخ انجير بماء العسل كسى را كه سفيداب خورده باشد نفع كند و كذا آلوى بخارا و اصل السوس كوفته جوشانيده بدان قى كردن و كذا صمغ آلو به شراب خورده قى كردن و شرب خاكستر چوب انجير و يا انگور براى شارب جبسين نافع است . و سرهندى مىنويسد كه در سفيداب خوردن اجواين مسلم صبح و شام خيلى مفيد يافتم زرنيخ و نوره و زنجار و صابون خوردن هرتال و آهك و صابون سحج و قروح امعا و حرقت معده و درد شديد شكم و خشكى دهان و اسهال دموى و عسر البول و سرفه و سردى دست و پا و غشى آرد و از خوردن زنگار مغص شديد و سوزش حلق و شكم و جراحت معده و قى حادث گردد . علاج : بزر كتان و جرجير و خبازى و شهد قى كنند بعده آب برنج و آش جو و شير و مسكه و روغن و لعابات خورند و شورباهاى چرب تناول نمايند و كسى كه در حلق او غبار آهك بسيار رود العبه و البان آن را كفايت كند و به قول شيخ ابتدا كنند بدان چه تناول او در كسر حدت آنها واجب بود مثل فالودجات مرتب به شير چرب و ماء الشعير به روغن بادام و مانند آن بعد از آن آب گرم بجلاب يا به روغن نوشيده قى كنند و عصارهء ملوكيه به عسل دهند و همواره شير و لعابات و لزوجات و دسمومات و شورباى شحمى و خصوصاً بخبازى بياشامند . و اگر سرفه حادث شود به ملينات مفريه معالجه نمايند . و علاج نوره نيز قى و حقنه و تدسيم و تليين است و علاجش قريب از علاج زرنيخ بود . و گفته‌اند كه بول خر و زهرهء آهو به قدر دو دانگ در آب گرم بنوشانند . و صاحب كامل گويد كه صاحب او روغن كنجد و آب گرم و يا روغن زرد و نمك نوشيده قى كند بعده شورباى ماكيان فربه و روغن بادام و يا لعاب اسپغول به روغن تخم كدو بنوشند . و ايضاً حقنه به ماء الشعير و روغن بنفشه كه در آن عناب و سپستان پخته باشند مع لعاب اسپغول و لعاب تخم كتان و سفيدى بيضه به عمل آرند زاج و شب خوردن اينها سرفهء شديدى كه مؤدى به سل گردد پيدا كند . علاج : شير تازه و مسكه با شكر دهند و شربت بنفشه به آش جو و روغن بادام خورانند و حريرهء چرب به شكر و روغن بادام دهند و زردى تخم مرغ نيمبرشت و شورباى مرغ فربه و قليهء اسفاناخ غذا سازند و اشربهء زوفانيه و مانند آن بنوشند برادهء آهن و خبث الحديد خوردن اكلهء وهن و درد سر و خشكى دهن و درد شكم آرد . علاج : شير تازه مع بعض مسهلات قويه بنوشانند تا اسهال آيد . و مسهل قوى منقول از حكيم عابد سرهندى اين است كه بگيرند حب النيل غاريقون بسفايح تربد برگ سنا افتيمون زنجبيل بنفشه مساوى حب النيل را در روغن زرد بريان نمايند پس با سائر ادويه كوفته بيخته به روغن بادام چرب كرده از سه درم تا چهار درم بجلاب استعمال كنند و تكرار نمايند و همچنين ماء العسل كه در آن سقمونيا حل كرده باشند آن را نفع دهد بعد از آن روغن و مسكه دهند و مدام روغن گل و سركه و گلاب بر سر نهند و قدرى سنگ مقناطيس غير باريك كوفته بخورند و عقب آن مسهلات لينه بنوشند و گاهى حاجت افتد كه هر روز يك درم مقناطيس خورانند بعده شورباى چرب و حريرهء مزلق به روغن گاو دهند تا اسهال كند . و چون معلوم شود كه آهن هنوز در معده باقى است بدين اشيا قى آورند الماس سم قاتل محرق معفن است . علاج : فى الفور به آب گرم و روغن قى كنانند بعد از آن شير تازه بنوشانند معالجات سموم نباتيه [ حاره ] [ ردىترين سموم نبايته ] بدان كه ردىترين سموم نبايته قاتل بجمله جوهر خود بيش است . و گويند كه زهر هلاهل عصارهء برگ و ساق او است و از خوردن بيش ورم لب و زبان و حجوظ چشم و التهاب و خشكى و سقوط قوت و تواتر نفس و بدبوى دهن و غشى متواتر و دوار و صرع و ضعف ساقين از مشى عارض شود و هركه از آن خلاص يابد در دق يا سل افتد . علاج : لازم است كه مبادرت به قى نمايند به طبيخ تخم شلجم و قى به مرات كنند و طلا و روغن گاو متواتر بنوشانند و قى كنانند و همچنين هر ساعت طبيخ پوست بلوط به شراب دهند بعده علاج اصلى او فادزهر و دواء المسك و جدوار و ترياق كبير است و از بهترين اشيا براى آن خوردن مشك است بحكاك فادزهر و يا مقدار يك درم دواء المسك با يك قيراط مشك . و قومى گفته بيخ كبر فادزهر بيش است و حيوانى كه آن را بيش موش گويند خوردن او سريع النفع است . و به قول مؤلف اقتباس آب چقندر و يا قطف و يا پالك سبز نيم آثار و شير گاو