سرشته ضماد سازند . مطبوخ قوى الاثر براى استيصال مادهء وجع الورك و عرق النسا معمول و مجرب مصطكى انيسون هر يك دو درم زنجبيل بيخ اذخر هر يك سه درم فوه شيطرج سورنجان بوزيدان هر يك پنج درم بيخ كرفس و باديان هر يك هفت درم حلبه مويز منقى هر يك ده درم همه را در چهار رطل آب بجوشانند تا چهارم حصه آب بماند صاف نموده ثلث رطل هر روز با روغن بيد انجير به قدر تحمل طبيعت بنوشند . نطول كه به جهت عرق النسا مفيد است بابونه اكليل الملك بنفشه گل خطمى كنجد به قدر حاجت در آب جوش داده و صاف كرده نطول فرمايند بعد از آن روغن ماليدن بسيار فائده مىكند وجع الركبه يعنى درد زانو . [ اسباب و طريق تشخيص و علاج آن ] اسباب و طريق تشخيص و علاج آن بعينه همان است كه در اوجاع مفاصل مسطور شد ليكن اين بيشتر از ريح حادث مىشود . و ايضاً در حار تبريد شيرهء خارخسك شيرهء خيارين نبات سفيد بدهند و برگ چنار سوده ضماد نمايند و يا آرد جو يك جزو پشك بز دو جزو به سركه در روغن زيت ضماد كنند كه درد و ورم آن را نافع بود و يا فصد باسليق كنند و اطريفل صغير يك توله خورد و تخم كاسنى نيم‌كوفته نه ماشه سورنجان سه ماشه به عرق باديان و عرق عنب الثعلب هر يك هفت توله جوشانيده صاف نموده نبات يك و نيم توله داخل كرده بنوشند . و ايضاً در ورم زانو و حرارت ملمس آن سورنجان بوزيدان هر يك ماشه سوده به اطريفل صغير توله سرشته بخورند بالايش عرق شاهتره هفت توله گلاب سه توله بنوشند و يا صرف سورنجان به اطريفل سرشته همراه شيرهء تخم كاسنى شش ماشه عرق عنب الثعلب هفت توله عرق شاهتره و نبات دهند و گاهى عرق كاسنى پنج توله شربت بزورى بارد دو توله عوض عرق شاهتره و نبات مىكنند و اول فصد باسليق مىگيرند . و اگر فائده نشود مسهل دهند . و اگر ماده بارد باشد شيرهء تخم قرطم و باديان و نبات بدهند و روغن تخم سهجنه طلا كنند و ساگ پنوار در روغن پخته بخورند و يا برگ دفلى بجوشانند و كوفته به روغن‌هاى گرم آميخته ضماد نمايند . و اگر صابون سورنجان تلخ حنا برابر به آب سرشته ضماد كنند نيز مفيد بود و اين منضج نافع اصل السوس باديان پرسياوشان تخم خطمى سورنجان هر يك چهارماشه بيخ باديان بيخ كاسنى بيخ كرفس هر يك شش ماشه انجير زرد پنج عدد مويز منقى ده دانه سپستان بست دانه گلقند سه توله و بعد مسهل معجون سورنجان صغير خورانند . و اين حب مسهل نيز براى درد ركبه نافع است سورنجان پوست هليله زرد شحم حنظل مقل تربد موصوف مساوى كوفته بيخته حب سازند و يك مثقال به آب گرم بخورند . و اين طلا براى وجع ركبه معمول حكيم اجمل خان است حنظل كلان دو عدد را در نيم سير آب بجوشانند كه نصف بماند صاف نموده با روغن زيتون بست و پنج درم بجوشانند تا كه نصف آب برود بعده حب الغار سوده در آن انداخته بجوشانند تا كه تمام آب بسوزد و روغن بماند فرود آورده سورنجان و بيخ بنفشه و حناى خشك هر يك سه مثقال كوفته بيخته حل كنند و در محل درد طلا نمايند و مطبوخ بوزيدان نيز درد زانو و پشت و مفاصل را سود دارد و نسخهء آن همان مطبوخ قوى الاثر است كه در عرق النسا بارد در قول مؤلف خلاصه عن‌قريب مسطور شده ليكن در اينجا ماهيزهرج سه درم عوض مصطكى و انيسون است و وزن بيخ اذخر پنج درم و شربت چهار اوقيه با دو مثقال روغن بيد انجير . و اين نطول وجع ركبه و مفاصل را مفيد است سداب پوست بيخ كرفس سورنجان بوزيدان شكاعى بادآورد بابونه اكليل الملك قيصوم در آب جوش داده صاف كرده نطول فرمايند و بعد فراغت از آن مالش روغن حنا ضرور است . اقوال اطبا : [ سويدى ] سويدى مىنويسد كه ضماد فرفيون يك درم زيت خوشبو ده درم موم دو درم و كذا شرب سندروس محلول به روغن كتان پنج درم و ضماد بدان براى وجع ركبه مجرب من است و ضماد برگ خرزهره سوده و كذا گل آن و كذا پشك بز تنها و يا به مثل آن آرد گندم به شراب يا سركه سرشته و كذا حندقوقا و كذا سرگين گاو به سركه و به آرد جو و سركه و كذا گوگرد يك جزو زيت دو جزو به خرقه آلوده و كذا عصارهء سداب بستانى و شرب تربد با زنجبيل كه مخرج مادهء بلغم لزج غليظ از ركبه است و كذا شحم حنظل و كذا فراسيون و كذا شنبليذ كه آن گل سورنجان است با زنجبيل و كذا مطبوخ كمافيطوس با عسل و كذا مطبوخ هليون و شرب و ضماد حلتيت و كذا جاوشير و كذا قنه به عسل و كذا روغن بطم و كذا نانخواه و كذا شيطرج هندى و كذا مقل ازرق و كذا پيه كفتار و كذا تخم كرنب نبطى و كذا مرقه كرنب و كذا شبت و اكل جوز هندى و كذا لحم گورخر و كذا شاخهاى هليون مطبوخ تعليق جرادهء عظم نسر بر جانب مؤف هر واحد نافع وجع الركبه است . [ انطاكى ] انطاكى گويد كه اوجاع ركبه مثل وجع الورك است در انحصار ماده و سائر احكام ليكن از مجربات در اين شرب انگزد است و انزروت به روغن جوز و از اطليهء اين روغن تخم ترب است و برگ دفلى به آرد ترمس و عسل و كذا ضماد صابون با هم‌چند آن حنا . [ صاحب خلاصه ] صاحب خلاصه گويد كه درد زانو را به دستور نقرس علاج نموده بعد از تنقيهء بدن ضماداتى كه مذكور شد استعمال نمايند و معجون سورنجان موافق نسخه يحيى بن خالد كه در علاج اوجاع مفاصل بلغمى مذكور شد مجرب است و ضمادى كه در آن افيون و شنگرف است و در علاج وجع خاصره گذشت در نوع ريحى به غايت سودمند است و اين ضماد براى درد زانو و ساق و كمر و پشت و ساعد به غايت نافع است مصطكى رومى يك اوقيه موم زرد يك درم هر دو را با چهار اوقيهء روغن زيت بر آتش ملائم بجوشانند تا همه گداخته