و كتيرا بلغاب اسپغول نيز مفيد و كذا صندل و مداد و فوفل به آب عنب الثعلب و روغن گل و طلاى روغن كنجد بلعاب اسپغول نيز مجرب است . ديگر به قول صاحب خلاصه اگر در سوختگى آتش كرم افتد شاخ سپستان تازه بر گردن ببندند كه در دفع آن مجرب است و سوخته باروت را هيچ دوا بهتر از ماليدن آب پياز سفيد نيست . دواى سوختهء آتش از بياض والد مرحوم اول خون بز تازه بر آن اندازند بعده سفيدى بيضه افكنند پس از آن موم را در روغن كنجد گداخته از آتش فرود آرند چون سرد شود سفيدى بيضه داخل كنند و عقب آن سفيدهء كاشغرى حل كرده بر پارچه ماليده چسپانيده باشند . ايضاً منه كه سوزش دور كند و آبله شدن ندهد مرداسنگ كات سفيد هر واحد يك توله كافور ماشه به روغن گاو شسته آميخته ضماد نمايند و ذرور حنا و مرداسنگ بعد تدهين به روغن گل مجفف است و عصارهء گشنيز با مرداسنگ نيز از مجربات است . ضماد براى سوختهء آتش رال كته رسوت صندل سرخ كافور به آب سائيده ضماد نمايند . طلا كه سوختگى آتش را نفع دهد پوست انار كوفته بيخته بكفچهء آهنى اندازند و آب بر سر آن ريزند و بر آتش بجوشانند تا غليظ شود سرد نموده در كهرل اندازند و زردهء بيضه مرغ يك عدد بياميزند و چندان سحق نمايند كه مثل مرهم شود طلا كنند . ايضاً جهت آبله و دميدگى كه از سوختگى به هم رسد بگيرند عدس مقشر و گل سُرخ چندان كه خواهند عدس را پخته با گل سُرخ و سركه خوب بسايند و طلا كنند و خرقهء كتان را در آب سرد تر كرده و به يخ سرد ساخته بر آن افكنند . ايضاً بعد از آن‌كه پوست از سوختگى افتاده باشد به كار آيد گل قيموليا سفيدهء تخم مرغ قدرى سركه با مرهم آهك سائيده طلا كنند . مرهم نوره به نسخه حكيم علوى خان سوختن آتش و اكله را نافع است نوره هفت مرتبه به آب شسته موم سفيد هر يك پنج مثقال مرداسنگ خبث الفضه سفيدهء ارزيز شسته اقليمياى شسته هر يك يك مثقال روغن گل بيست مثقال . نوع ديگر نافع سوختگى آتش آهك شسته چهار جزو روغن گل يا روغن چنبيلى شش جزو موم سفيد دو جزو سفيداب قلعى يك جزو همه را با اهم آميخته كف مال كنند و به كار برند و در نسخه ديگر مرداسنگ مغسول و سفيدهء تخم مرغ و دم‌الاخوين عوض موم داخل است . مرهم سفيداب كه براى دفع خارش و آبله كه از بدن بجوشد و جهت سوختگى آتش به غايت مجرب از بياض اوستاد مرحوم روغن گل بيست و چهار دام موم سفيد شش دام سفيدهء كاشغرى دوازده دام سفيدهء بيضهء مرغ شش عدد كافور قيصورى دو دام اول موم و روغن گداخته از آتش فرود آرند و ديگر ادويه سائيده داخل نمايند بعد از آن سفيدى تخم مرغ بياميزند . ذكر ادويهء هنديه نافع سوختگى آتش : كوپنل درخت بر طور دوغ سائيده بمالند و آب برگ آرند ماليدن و و برگ انار سائيده طلا كردن نيز مفيد است . ديگر برگ نور استه كنار با دوغ مكرر بمالند و همچنين برگ حنا به آب سائيده و يا بمسكه آميخته و كذا رال بمسكه آميخته طلا كردن مفيد و مغنى است . ديگر كنجد سياه را سوخته و نرم سائيده با روغن كنجد آميخته ضماد نمايند و ضماد برگ پوئى سائيده بر عضوى كه تازه سوخته باشد و همچنين ضماد برگ و شاخ گل مهدى كه در بر شكال مىرويد مفيد و مجرب است . ديگر از بياض اوستاد برگ بهنگ خشك سائيده بپاشند و بالاى آن روغن شيرين اندازند و كذا ضماد برگ گهيگوار نافع ديگر از تكملهء پوست درخت تمر هندى سوخته خشك بپاشند و بالاى آن روغن كنجد اندازند يا با روغن مذكور آميخته طلا نمايند درد بنشاند و موى آنجا بروياند . ديگر براى دور كردن داغ سوختگى آتش قنب را درآوند گلى بسوزند و باريك سوده در روغن كنجد آميخته در روز دو سه مرتبه طلا كنند و كذا ضماد برگ انار و برگ جامن سفيد . ديگر به جهت ازالهء داغهاى سفيد كه بعد از سوختگى آتش باقى ماند ماليدن هليله و بليله و آمله به آب سائيده به غايت سودمند است . ديگر بعضى مجربين مىنويسند كه اگرچه تمام بدن سوخته باشد هرگز آبله و ريم نكند و همچنان خشك گرداند پنبهء منقوش بر تمامى اعضاى سوخته فوراً بپيچند بكثرت چنانچه در بالاپوشها مىاندازند و همچنان بگذارند و هيچيك حركت ندهند روز دوم نظر كنند اگر پنبه از جائى جدا يا كم شده باشد ديگر بر آن پوشند در سه روز جلد اصلى پيدا شود و پنبه مع جلد سوخته از خود جابجا شده خواهد افتاد . اقوال حذاق : [ مسيحى ] مسيحى گويد كه حرق نار محتاج به ادويهء باشد كه جلا كند به اعتدال به غير آن‌كه گرم يا سرد كند و نفع مىكند آن را گل پاك خفيف الوزن چون به سركه ممزوج به آب بر آن طلا كنند . و چون در ساعتى كه بسوزد سفيده بيضه به روغن گل طلا كنند آبله را منع كند . و ايضاً نفع كند اگر بگيرند برگ خطمى تر و برگ خبازى هر واحد يك رطل و بپزند تا مهرا شود بعد از آن بسايند و بر آن مرداسنگ خرفى و سفيداب قلعى هر واحد دو اوقيه و نيم روغن گل چهار اوقيه آب گشنيز تر و آب عنب الثعلب هر واحد يك اوقيه اندازند و مخلوط كرده ضماد نمايند . و چون آبله افتد نفع كند آن را عدس مقشر گر با گل سرخ خوب بجوشانند بعده با آرد جو و روغن گل سائيده طلا كنند . و ايضاً آن را نفع كند قيروطى مرتب از موم و روغن گل