آن سياهى را به آرد نخود و آرد باقلا بشويند و روغن گرم آن سياهى را زود بشويد از احوال شعر آنچه تعلق به زينت دارد و آن حفظ شعر از انتشار و تسويد و تطويل و انبات مو و غير آن است كه مسطور مىگردد و اكثر ادويه حافظ شعر از سقوط در باب انتشار شعر مذكور شد و آن مثل لادن و آس و پرسياؤشان و گل شقائق و سنبل و مصطكى و سعد و تخم چقندر و تخم كرفس و آمله و خاكستر پوست صنوبر و اقاقيا و بازوست چون از اين ادويه روغن مرتب سازند و اين روغن مخترع حكيم على در حفظ موى از سقوط و دراز و سياه و انبوه كردن آن بىنظير است . صفت آن پرسياؤشان طباشير پوست سماق زرور و گلنار مصطكى هر واحد يك جزو لادن پوست انار فوفل پوست هليله هر يك دو جزو پوست بليله مازوى سبز هر يك سه جوز آمله منقى پنج جزو برگ مورد دوازده جزو ادويه نيم‌كوفته يك شبانه روز در آب تر كرده به آتش ملائم بپزند تا قوت ادويه در آب درآيد و بدست خوب بمالند و صاف كنند به نحوى كه جرم دوا همراه آب مانده باشد پس روغن كنجد خالص پنجاه جزو و روغن گل پنجاه نموده به آتش نرم بجوشانند و برهم مىزده باشند و در آخر آن قرص جرم ادويه كه بسته مىشود اول بيرون آرند و سرد كرده در ظرفى كنند بعد آن روغن گرم را خنك نموده بر آن ريزند و همچنان نگاه دارند و بايد كه در آخر احتياط كنند كه هم آب نماند و هم روغن نه سوزد . و ايضاً دوام تدهين به روغن‌هاى ديگر كه در آن حرارت لطيف و قبض باشد چون روغن لادن و روغن مورد و امثال آن حافظ مو باشد و كذا دوام استعمال شانه ليكن در وقت گرسنگى شانه نكنند كه در گرسنگى موى بسيار فرو مىآيند و بايد كه نخستين مويها را به آب چقندر بشويند بعده ادويه به كار برند و اگر به آب چقندر قدرى خردل آميزند بهتر باشد . ادويهء مفرده مطول شعر و منبت آن شستن موى به طبيخ درخت كنجد و كذا بنقيع كنجد غير مقشر و كذا ببرگ بنفشه كه مجرب سويدى است . و كذا برگ مشمش و غلاف سر ببرگ كنجد خشك سوده به روغن آس آميخته و كذا ببرگ بطم و حنا مساوى و كذا پشك شتر سوخته به روغن غار آميخته و كذا برگ غار و برگ آس و برگ آزاد درخت هر واحد دو اوقيه لادن سه درم به آب آس حل كرده . كذا برگ شاه‌دانج و كذا بيخ نى فارسى سوخته و حنا برابر و در سر انداختن برگ آزاد درخت با هم چند حنا و كذا زجاج به روغن زنبق و كذا خاكستر پرسياؤشان به روغن آس . و كذا جوف ارنب بساعتى كه شق كرده باشند سوخته به روغن آس آميخته و كذا روغن ايرسا و كذا بيخ ايرسا مطبوخ به سركه كه مجرب است و كذا قيصوم و كذا عرق مقطر موى انسان . و كذا روغن پنبه دانه و كذا مرقشيشا هر واحد منبت و مطول شعر است . و در بياض استاد مرحوم از اهل هند منقول است كه تخم سن در آب سوده بطور كهلى در سر اندازند كه موى نرم و دراز شوند و براى درازى موى مژگان و ابرو پوست مار سوخته خاكستر آن با روغن زيت بمالند . و اگر تخم كدوى تلخ ده آثار در ده آثار شير ميش كه از سه ماه زائيده باشد تر كرده نگاه دارند كه همه شير جذب شود و در سايه خشك كنند و همين طور سه مرتبه جذب شير نمايند و خشك كنند بعده در چرخ روغن گران روغن برآرند و هر وقت كه روغن چنپيلى در سر اندازند چهار ماشه از اين روغن هم آميخته به كار برند موى را دراز كند . و اگر گل گرهل يك حصه در سه حصه پهليپل قسم اول انداخته تا چهار روز در شيشه نگاه دارند بعد از آن پهلپيل مذكور بر موى بمالند موى را سياه گرداند . ادويهء مركبه كه موى را دراز و سياه گرداند اشنان آمله اشنه سعد كوفى زرنباد سكاكائى هر واحد يك دام صمغ عربى نيم دام كنجد سياه نارجيل كهنه هر واحد دو دام ادويه را كوفته بيخته نگاه دارند و به قدر دو دام گرفته در آب و روغن ياسمين آميخته بر آتش گذارند و بپزند و بر بيخ مويها بمالند و بعد از سه گهرى به آب نيم‌گرم غسل كنند كه براى سياهى و درازى موى معمول است . ايضاً كه براى درازى و سياهى مو عجيب و غريب است مغز تخم شريفه برگ كنار هر دو مساوى سائيده به قدر دو دام بر بيخ مويها بمالند و بعد يك پاس به آب نيم‌گرم بشويند اما بايد كه آبش در چشم نرود . ايضاً مطول شعر آمله يك دام باريك سائيده در سفيدهء بيضهء مرغ يك عدد روغن نيم دام جغرات چهار دام خوب ممزوج نموده شب بر سر مالند و صبح به آب گرم بشويند تا دو هفته . روغن لادن كه موى را سياه كند و دراز گرداند و از افتادن نگاه دارد لادن ساذج هندى حماما حضض مكى آمله هر يك پنج درم كوفته در سه رطل آب بپزند تا به يك رطل آيد صاف كرده يك رطل روغن كنجد بر آن ريخته بجوشانند تا آب برود و روغن بماند هر روز سر را به آب برگ كنجد برگ چقندر بشويند و اين روغن بمالند . روغن شقائق مويها را دراز كند و ريخته را برآورد تخم مورد برگ مورد تخم كرفس تخم چقندر گل شقائق پوست جوز ترلادن پرسياؤشان هر يك پنج درم نيم كوفته در نيم من آب آمله يك شب بخيسانند و جوش دهند و با نيم رطل روغن مورد باز بجوشانند تا آب سوخته روغن بماند . روغن عجيب در حفظ موى از سقط و دراز كردن آن و سياه مىكند و زود مىروياند و جعودت مىكند : برگ آس و آمله هر يك ده اوقيه پوست هليله پوست بليله هر يك پنج اوقيه مصطكى