محمد اعظم خان ( ناظم جهان )
287
اكسير اعظم ( فارسى )
و صندل سرخ و دهمايه و برم و ندى و نيل كنهى و جوانسه و مجيهه و چاكسو برگ نيب گل سرخ چوب كادى برگ گز باديان كاسنى نر كچور اصل السوس بيخ خراسانى رسوت زردچوب نكندبا برى گل معصفر و مانند آن ادويهء مصفى خون دهند و رسوت صندل سرخ هر يك دو ماشه چاكسو چهار ماشه افيون زردچوب برگ حنا هر واحد يك ماشه مرداسنگ نيم ماشه برگ نيب برگ بكاين پانزده عدد كوفته بيخته در آب حبها به قدر جاورس بسته وقت صبح يك حب با شير مادرش مىداده باشند . و اگر حاجت باشد حجامت و زلو به كار برند . و اگر بثور متقرح بود مرهم سفيداب مفيد و بثور سياه و قرحى قتال باشد . حب سرخ باده مجرب و معمول پوست هليلهء زرد سرپهوكه گل سرخ برگ شاهتره تخم گشنيز نيمكوفته دهمايه صندل سرخ برمدندى نيل كنتهى هر يك سه ماشه برگ حنا دو ماشه زيره سفيد فلفل سياه گل كچنال هر واحد يك ماشه برگ بكاين برگ نيب هر يك پنج عدد ادويه را كوفته بيخته در آب برگ جنا و تخم گشنيز كه شب در آب خيسانيده طبيح آب صاف آن گرفته باشند در آن حبها به قدر نخود كلان بندند و غذا كهچرى و خشكهء كم نمك و پرهيز از شيرينى و ترشى و گوشت نمايند . دواى سرخ باده براى كسى كه اطفال او به اين مرض اكثر مبتلا شوند بايد كه مادر و پدر طفل قبل از حمل چندر و زبر اين دوا مداومت نمايند بلكه مادرش در عين حمل بخورد عناب هفت دانه صندل سرخ صندل سفيد برگ حنا گل سرخ برمدندى نيل كنتهى هر يك سه ماشه شاهتره هفت ماشه پوست درخت كچنال گل مندى هر يك چهار ماشه سرپهوكه پنج ماشه شكر سفيد دو توله به طريق جوشانده يا خيسانده استعمال كنند . روغن كه براى سرخ باده بىنظير است چاكسو صندل سرخ كميله هر يك سه نيم ماشه سپيارى چهاليه سنگ جراحت كات سفيدلو همچون وج خراسانى هليلهء زنگى پهنكرى حناى خشك هر واحد پاوكم دو ماشه دهمايه يك دام برگ نيب يك دام برگ بكاين دو دام نيله تهوتههه يك ماشه فلفل سياه هفت ماشه روغن سرشف يك چهانگ و يك پاو اول برگها يا نصف او همچون بسايند و دو قرص بندند و روغن را بر آتش نهاده در آن قرصها بسوزند بعده همه ادويه سوده انداخته آميزند و يك پاس در ظرف آهنى با دسته چوب نيب حل نمايند و وقت حاجت بمالند . سفوف كه در اين مرض مجرب بلاتخلف است تركجور زيره سياه برگ حنا برگ نيب تپيس نيل كنتهى درچهى پلاچرى سهس بيد مجيهه پوست انار دهمايه بكن ركتچندن دوجلا چندن سوراتيخ و خصيه دواى اول يك جزو و دوم دو جزو و سوم سه جزو و همچنين تا دواى اخير كه هفتده جزو مىشود گرفته كوفته بيخته نگهدارند وقت حاجت طفل را از يك ماشه تا نه ماشه به حسب سن شب در آب تر كرده صبح صاف نموده بدهند و نه ماشه خوراك طفل كلان است كه قريب سن بلوغ باشد . و اگر طفل بسيار كوچك بود بدايهء طفل قدرى مىداده باشند . و اگر از اين مرض بدن طفل ورم كرده و مقترح شده باشد ثفل اين دوا به آب برگ حنا سائيده ضماد سازند . ايضاً اگر اطفال كسى از اين مرض هلاك شوند جهت اصلاح خون حيض كه غذاى جنين مىشود در حالت حمل بمادر طفل بدهند كه نفعل كلى دارد و مجرب است شاهتره اصل السوس گشنيز باديان برگ حنا گيرو برگ نيب سرپهوكه آمله الايچى خرد نيلوفر صندلين گل سرخ مساوى سفوف سازند شربتى دو درم به آب بعد ماه پنجم تا نهم در ابتداى ماه هر روز تا سه روز خورند . ضماد براى سرخ بادهء اطفال گل معصفر برگ نيب صندل سرخ زردچوب به آب سائيده ضماد كنند . و اگر پخته شود رسوت كات سفيد صندل سرخ سفيداب به آب گشنيز سبز ضماد نمايند . مطبوخ كه براى فساد خون و سرخ بادهء اطفال مجرب صندل سرخ برگ حنا گشنيز خشك هر يك چهار درم گل معصفر دو درم همه را نيمكوفته هفت خوراك سازند و يك خوراك در نيم پاو آب جوش داده هر صبح بنوشند و در ثقل آن آب ديگر انداخته شام جوش داده بخورند و آن ثفل را سوده بر بدن بمالند و به آب گرم بشويند غذا نان گندم و روغن بى نمك و گاهى عناب شاهتره دهمايه برگ نيب زرنباد پوست هليلهء زرد عوض گل معصفر افزوده و هر يك نيم ماشه براى طفل يك ساله شب خيسانيده صبح جوش داده صاف نموده داده مىشود . ايضاً مسهل مغز فلوس خيارشنبر گل سرخ عناب سپستان چاكسو نركچور صندل سرخ چكه دانه هليلهء زرد هليلهء سياه باديان جوش داده به عمل آرند . نقوع براى سرخ باد اسرپهوكه پنج ماشه برگ نيب شش ماشه شاهتره چهار ماشه گيرو برنگ كابلى برگ هر يك دو ماشه گل مندى برمدندى چاكسو چرائته رسوت صندل سرخ نركچور پوست هليلهء كابلى هليلهء سياه پوست هليله آمله هر يك يك ماشه جوكوب نموده قدر حاجت شب تر كرده صبح صاف نموده بدهند . ايضاً نيل كنتهى نكندبا برى برمدندى سرپهوكه هر يك شش ماشه پنج سياه پنج عدد شب در آب خيسانيده صبح در همان آب شيره كشيده صاف كرده بدهند و بالاى او پورى گرم بخورانند در سه روز فائده بخشد براى جوان يك خوراك است و بطفل حسب سن بدهند ماشرا اسم سريانى است و آن ورم دموى است كه در رو و پيشانى ظاهر شود و گاهى تا سر مرتقى شود و همه در سر را عام گردد و به قول جرجانى ماشرا آماسى است سخت گرم