اطبا تجويز شربت بنفشه و نيلوفر در صورت سرفه و و الا شربت اترج و ليمو و غيره نموده‌اند ليكن آنچه احقر به تجربه يافته شيرينى را در اين تب مضرت بسيار است و اولى آن است كه مطلقاً آن را استعمال ننمايند . شريف خان مىنويسند كه من علاج مدقوقى كه بدرجهء دوم رسيده بود بنوشانيدن شير خر نمودم با شربت نيلوفر و وقتى قرص طباشير قابض و گاهى قرص كافور حسب حاجت استعمال كردم و شير اولا از هفت توله شروع نمودم و تا سه روز بر همين قدر توقف كنانيدم بعد از آن هر روز يك يك توله افزودم تا آن‌كه با پاؤ آثار رسيد بعده بر همين قدر وقفه نموده باز زياده كردم پس هنگامى كه آن را سوء هضم و غيره عارض گرديد از شرب او بازداشتم و بعده بار ديگر دادم . و جالينوس گفته كه اگر تدبير آبزن و مزج به آب نبودى به علاج دق سبيل نمىيافتم . مؤلف اقتباس مىنويسد كه تدبير مبرد و مرطب از نه وجه بايد كرد : اول در تدبير لباس و هوا و مسكن و مفرش چنانچه در خانهء كه آب را گذريت شده و با دستمال را مهر نبود بايد كه طبقهاى بسيار پرآب گرد او نهند و خيار و بادرنگ و كدو و ترنج و هندوانه پاره پاره كرده در آن اندازند و همچنين گلهاى بارد خوشبو و غير خوشبو مانند گل نيلوفر و بنفشه و گرهل و كدو چاندنى و گل سرخ و سدا گلاب سداسهاگن و ياسمين و دبيله و پارسنگهار و بيدمشك و گرنه و تاريخ و كاغذى و داودى پيش نظر دارند و همچنين از گلها و برگهاى سرد توده توده گرداگرد بيمار نهاده دارند و لمحه لمحه به صندل و گلاب و سركه و آب يخ آن را تر دارند و در شبانروزى چهار پنج مرتبه تجديد نمايند و زمين و روى ديوارهاى خانه را به آب و گلاب و سركه تر سازند و شاخهاى تر مانند خرفه و بقلهء يمانى و چاندنى و بيدمشك و باقلا و گشنيز سبز مع گل پيش بيمار دارند و در هر چند ساعت تازه سازند و تمام درون و بيرون خانه را به گل سفيد خوشبو كه آن را بهندى پندول گويند و با گل لمتانى و يا گل ارمنى و نيشاپورى تازه تازه بمالند و باقى همان است كه در قول جرجانى گذشت . دوم تدبير حمام و آبزن اگر در آب حمام گل بنفشه و نيلوفر و برگ كدو و خطمى و كاهو و گشنيز همه سبز هر يك سه قبضه بپزند بهتر باشد و آبزن به اين طور سازند گل بنفشه و نيلوفر و گرهل و كاسنى و خيار و سدا گلاب و باقلا و پارسنگهار و سداسهاگن و چاندنى و گشنيز هر يك پاو آثار برگ بيد و كاسنى و كاهو و گشنيز و گلاب و خطمى و خبازى هر يك نيم پاو جو مقشر نيم آثار خيار و بادرنگ و كدو هر يك نثم آثار و پنج توله مغز تربوز سه پاو گلاب هفت شيشه آب شيرين به قدر حاجت برادهء صندل سفيد شش توله همه و يا هرچه از اينها بدست آيد به كار برند و دو ساعت نجومى قبل از آبزن آش جو بدهند . و اگر از يك ساعت نجومى در آبزن نيز بيمار برنجد بايد كه او را بر كرپاس مفروش نشانيده بردارند و گوشه‌هاى او گرفته به آهستگى در آبزن فرو گذارند و دو و سه مرتبه بردارند و بگذارند پس بيرون آورده روغن‌هاى مرطب بمالند و يك ساعت نجومى استراحت فرموده غذاهاى قويهء مرطبه مانند گوشت بزغاله و بره و بچهء مرغ خانگى كه در آن جو مقشر پخته باشند بدهند و باقى در قول شيخ گذشت . سوم تدبير تمريخ ادهان مرطبه چون روغن كدو و بنفشه و كاهو و خشخاش بچهارم حصه شير بز و يا زن و يا خر و مسكهء گاو و پا بز و بايد كه بعد نيم ساعت به پنبه نو مندوف تن را پاك نموده باز تجديد تمريخ نمايند و بعد از غذا تدهين فرمايند . چهارم تدبير دادن شير خر و بز وزن . پنجم تدبير دادن دوغ و طريق اين هر دو در باب سل مسطور شد . ششم تدبير استعمال حبوب و سفوفات و اقراص و عرقيات و ماء القرع و ماء الخيار و آب هندوانه و اين همه در ذكر ادويهء نافع دق مسطور شدند . هفتم تدبير اضمده و اطليه بايد كه قبل از غذا به كار برند بدين صفت گشنيز سبز و گل سرخ و بستان افروز هر واحد يك توله گشنيز خشك تخم كاهو صندل سفيد گل ارمنى هر يك هفت ماشه كافور سه ماشه بر حوالى دل ضماد كنند و پارچهء كتان بر آن چسپانند و نگذارند كه خشك شود و ضماد آرد جو به اندكى كافور بسيار مجرب است . هشتم تدبير منتقل به به زور بارده مانند مغز تخم خيار و بادرنگ و تربز و كدو و پزدبه بايد كه بر برف سرد كرده ميان هر دو طعام به كار برند . و اگر اندكى كافور و نبات سوده بر آن پاشند بهتر باشد و همچنين دانه انار ولايتى و به و سيب و زردآلو و ناشپاتى و تربز و عناب و انگور تازه در عرق بيدمشك و برف پرورده . نهم تدبير اغذيه آنچه در اينجا سودمند است اين است بنوماش مسلم يا مقشر كه با پالك هندى و رومى و يا برگ كاهو و يا گشنيز و با كاسنى و با بارتنگ و با خرفه پخته باشند با نان تنگ و يا برنج دهند و يا برنج دهند و يا كدو سبز و خيار و بادرنگ و پزدبه و تورى و بهيندا و امثال اينها تنها و يا در لحم بزغاله و بره پخته دهند و يا كله يا بچهء بز و يا چوجهء مرغ و ماهى خرد دهند و ماء الشعير ساده و سرطانى و لحمى بسى نافع است . فائده : هرگاه كه طبع نرم شود بايد كه پوست كنار و شاه‌بلوط و سنجد و زعرور و قرص طباشير قابض لولوى علوى خان و حب و سفوف لولوى ايشان دهند نسخه قرص در ذيل ادويهء مركبه گذشت . صفت حب مذكور طباشير سرطان سوخته ابريشم مفرض مرواريد تا سفته كهربا صندل سفيد لعل ياقوت رمانى و سفيد زهرمهرهء خطائى انجبار دم‌الاخوين مغز بهدانه نشاسته بريان شادنج مغسول عصارهء لحية التيس صمغ عربى حب الآس كتيرا رب السوس واحد يك درم مغز تخم كدو و خيارين و كاهو هر واحد يك نيم درم بسد سوخته اقاقياى مغسول طراشيث گل ارمنى و قبرسى و مختوم و داغستانى هر يك يك درم زعفران افيون هر يك سه حبه كافور چهار حبه بلعاب بهدانه حبها سازند شربتى يك درم با عرق بيدمشك هفت توله .