احمد الله خان دهلوى
مقدمه 1
رساله تحقيق البحران ( فارسى )
تحقيق البحران و اهميت آن بسمهتعالى بنا به قول استاد فقيد مرحوم پروفسور حكيم نير واسطى ( 1 ) ، رساله تحقيق البحران اثر حكيم احمد خان دهلوى در سال 1207 هجرى قمرى تاليف شده و به حاكم ولايت كارناتيك هندوستان يعنى محمد على خان بهادر پيشكش شده است . حكيم احمد اللّه خان در مقدمه رساله جامع و در عين حال مختصر تحقيق البحران انگيزه نگارش اين كتاب را ، كاستى اين بخش در آثار حكيم گرانقدر و مؤلف پركار و دانشمند يعنى حكيم محمد اكبر شاه ارزانى را بيان مىكند . موضوع بحران در سير بيمارى ، موضوعى بسيار مهم و سرنوشتسازى در طب قديم ما است زيرا بحران در حقيقت پيدايش يك تغيير بزرگ و غير عادى در سير بيمارى است كه پيش آگهى درمان بيمارى يا احتمالا در جهت مخالف آن وقوع مرگ بيمار است . پيش از اين نيز رسالههاى مشابهى در شناخت بحران از مؤلفين ديگر همراه و ضميمه بعضى انتشارات ويژه موسسه مطالعات تاريخ پزشكى ، طب اسلامى و مكمل داشتهايم . احمد اللّه خان اين رساله را در يك مقدمه و 7 فصل و يك خاتمه تدوين كرده است وى در مقدمهء به تعريف بحران پرداخته و در فصل اول درباره نشانههاى بحران ، در فصل دوم دربارهء اسباب وقوع بحران ( كه در آن راجع به تاثير گردش ماه بر ارگانيسم آدمى توضيح داده است ) و روزهاى وقوع بحران در هر ماه و در فصل سوم شدت و ضعف بحران را در روزهاى وقوع بحران در طول ماه و در فصل چهارم ايام واقع در وسط آن ايام و در فصل پنجم روزهاى ديگرى كه احتمالا خارج از روزهاى مشخص شده از هر ماه به عنوان ايام بحران است ليكن