احمد الله خان دهلوى

25

رساله تحقيق البحران ( فارسى )

و طبيعت كه مقاوم اوست ماندگى يافته پس اغلب كه مرض غالب آيد و توضيح آنكه مرض حادث در صورت نكس از سه حال خالى نيست يا از مرض اول قوى است يا مساوى و يا ضعيف رداءت مرض حادث در صورت اول و ثانى ظاهر است و در صورت ثالث مرض حادث را بنا بر تفاوت مراتب ضعف نسبت به مرض اول يك حكم نباشد گاهى زبون و گاهى اسلم بود و به جهت اكثرية رداءت حكم برداءت نكس مطلقا كرده شد فائده شخصى كه تپ او به بحران تام سكون نيافته باشد بلكه سكون او به بحران ناقص بود درين صورت بسبب عدم نقاء بدن از ماده مرض خوف نكس لازم است فائده ارداء نكس آنست كه در ايام قريبه بود و با ضعف قوة كه درين صورت خوف هلاكت باشد فائده ظهور علامات رديه در روز نيك بحران مثلا سابع ارداء باشد و دلالت بر هلاكت كند چه اين رداءت در طبيعت يوم بحرانى نبوده پس بسبب كمال رداءت ماده باشد فائده بسا باشد كه طبيعت ماده را بر سبيل بحران در چند ايام متواليه دافع نمايد و اين همه ايام حكم يك يوم بحران داشة باشند و اكثر وقوع همچنين بعد عشرين بود - تمت هذه الرسالة بفضله اللّه و حسن توفيقه