احمد الله خان دهلوى

14

رساله تحقيق البحران ( فارسى )

بتربع و تنصيف و غير آن تقسيم نمايند بلا تكليف روزهائى بحران معلوم شوند و احتياج باسقاط ايام اجتماع نه افتد كما لا يخفى و چون هر بحران را از انذار لا بد است كه در ان تغير خفيف ظاهر شود پس آن در انصاف ازمان بحارين باشد و نصف تربيع اول سه روز و ربع و نصف ثمن روز است پس انذار روز چهارم بود از ابتدائى مرض و هم‌چنين در انصاف تربيع ثانى و ثالث و رابع مگر وقتى كه مرض از جنس غب بود كه درين صورت انذار در روز سيوم يا پنجم باشند نه چهارم و هم‌چنين بحران نيز در يازدهم و پانز دهم بود نه چهاردهم چراكه انذار و بحران واقع نشود مگر در روز نوبت بدانكه دور تام عبارتست از زمانى كه تضعيفات او بروز غير بحرانى نرسند مانند رابوع و سابوع كه تضعيفات اين هر دو هميشه منتهى بروز با حورى باشند چنانچه تضعيف اول رابوع هفتم رسد و تضعيف ثانى بچهاردهم و ثالث به بيست و هفتم و همه اينها از روئى حساب دوره قمرى ايام بحارين بوند و على هذ القياس تضعيفات سابوع و ادوار جيده اصليه سه‌اند يكى دور رابيع دويم دور اسابيع سيوم دور عشرينات چنانچه اربعين و ستين و ثمانين كه هم اينها روزهائى بحارين باشند و در عشرينات از دورين اولين اتم باشد بنا بر عدم مراعات كسر بفصل و وصل - و ضابط در فصل و وصل ارابيع و اسابيع چنانست كه اگر در حساب دور زياده از نيم روز آيد از آنجا فصل كنند و اگر كم از نيم روز آيد وصل بقول آنكه للاكثر حكم الكل پس بنابرين ضابطه رابوع اول و ثانى را وصل نمايند و ابتدا رابوع ثانى از روز چهارم گيرند و رابوع ثالث را فصل و ابتدائى آن از هشتم شمرند و در سابرعات به عكس اين عمل كنند يعنى سابوعين را فصل نمايند و سابوع