لك منقى ريوند چينى قسط بحرى فوه هر واحد سه درم مويز منقى بست درم همه را در چهار رطل آب بجوشانند تا يك رطل بماند صاف كرده چهل درم از آن گرفته روغن بادام شيرين و روغن بادام تلخ هر واحد يك درم بر آن چكانيده به اثاناسيا به قدر حاجت بدهند . و اگر مع لك طبيعت قبض باشد در ادويهء ماء الاصول هليلهء كابلى و تربد كوفته اضافه كنند و قبل نوشيدن آن قدرى حب صبر بدهند كه آن تليين طبيعت و تسخين مزاج كند و اين ضماد نافع برودت كبد است بابونه اكليل الملك صبر سقوطرى شيح ارمنى افسنتين رومى هر واحد پنج درم مصطكى سنبل الطيب اسارون قسط سليخه حب بلسان عود بلسان هر واحد سه درم زعفران دو درم همه را باريك سائيده به روغن سوسن يا روغن قسط يا روغن ناردين حسب حاجت موم سرخ در آن گداخته بياميزند و ضماد كنند . و ايضا بگيرند افسنتين رومى مصطكى بيخ اذخر سنبل صبر سقوطرى صندل هر واحد چهار درم حب بلسان عود بلسان ميعه سليخه قسط عود خام سك هر واحد دو درم گل سرخ شش درم لادن يك نيم درم همه را باريك كوفته بيخته به روغن سوسن و موم سرخ به قدر حاجت سرشته بر كبد ضماد نمايند . و اگر اين ادويه را به ميسوسن يا به نضوح بسرشند نافع بود و غذا صاحب اين علت را دراج و تيهو و نخود آب به زيت مغسول و زيره و شبت و دارچينى و خولنجان يا مطنجن بر آن شراب ريحانى پاشيده دهند . و اگر نان مبلول به شراب ريحانى بخورند نافع باشد و شراب و حنديقون بنوشند و از بقول نعنع و كرفس و باديان و بادرنجبويه و مانند آن مفيد بود . [ مسيحى ] مسيحى در سوء مزاج بارد كبد نوشته كه اگر در اينجا انطلاق طبيعت و انتفاخ اجفان و اطراف باشد اين قرص بدهند سنبل الطيب عصارهء غافث مصطكى عصارهء افسنتين باديان انيسون هر واحد دو درم ريوند ده درم قرص سازند هر واحد به وزن يك مثقال و هر روز يكى با سكنجبين عسلى بدهند و تضميد كبد به سنبل الطيب مصطكى و سعد و اذخر و قصب الزريره و زعفران و مر و مصطكى به شراب نمايند و اغذيهء غليظ و بارده ترك كنند . و اگر كفايت نكند اين قرص بخورند لك ريوند هر واحد سه درم سنبل تخم كرفس نانخواه مصطكى اذخر ابهل مغز بادام تلخ قسط فوه عصارهء غافث افسنتين اسارون جنطيانا هر واحد يك نيم درم قرص ساخته يك مثقال به اين ماء الاصول بخورند پوست بيخ كرفس پوست بيخ باديان هر واحد ده درم باديان تخم كرفس هر واحد پنج درم سنبل گل سرخ هر واحد سه درم در دو رطل آب بجوشانند تا دو ثلث رطل بماند صاف كرده به قدر سى درم با قرص بنوشند . [ مصنف حاوى صغير ] مصنف حاوى صغير گويد كه هر صبح جلاب از باديان سه درم و گلقند عسلى ده درم بنوشند و غذا مزورهء نخودآب و مغز قرطم به لحوم چوزهء مرغ و كبك و تيهو بخورند و اين دوا مسخن كبد و مدر بول است سنبل الطيب مصطكى تخم كرفس اذخر انيسون مغز بادام تلخ قسط بحرى هر واحد دو درم عصارهء غافث فلفل زنجبيل هر واحد نيم درم كوفته بيخته قرص سازند و يك درم به اين ماء الاصول بخورند بيخ كرفس بيخ باديان هر واحد ده درم تخم كرفس باديان انيسون هر واحد چهار درم بيخ اذخر حشيش غافث حاشا جعده هر واحد پنج درم مويز منقى بيست درم همه را در سه رطل آب بپزند تا به يك رطل آيد صاف نموده سى درم از آن بنوشند . و اگر به آن اسهال مفرط باشد بگيرند حب الرشاد و تخم ريحان صمغ عربى هر واحد يك درم و بريان كرده در گلاب آميخته بخورند و غذا قلايا متوبله مبزره و گرتاج تيهو يا دراج يا كبك بخورند و اين قرص وجع كبد بارد و سوء مزاج آن را نافع است افسنتين رومى ريوند چينى هر واحد سه درم گل سرخ چهار درم سنبل الطيب اسارون لك مغسول هر واحد درم كوفته بيخته به آب كرفس سرشته قرص سازند شربتى يك مثقال يا بگيرند سكنجبين عنصلى ده درم و در آب گرم حل كرده بنوشند و غذا مزورهء زيرباج معمول به لحوم تيهو يا دراج و اين قرص نيز اين علت را نافع است لك مغسول اصل السوس تخم كاسنى هر واحد چهار درم سنبل اسارون عصارهء غافث زرشك هر واحد سه درم ريوند چينى باديان هر واحد يك نيم درم گل سرخ شش درم زعفران نيم درم باريك سائيده به آب باديان قرص سازند شربتى مثقال با سكنجبين بزورى ده درم و تضميد كبد به اين ضماد نمايند بابونه اكليل الملك سنبل الطيب قسط تلخ سليخه هر واحد سه درم باريك سائيده به روغن سوسن يا روغن قسط يا روغن ناردين آميخته ضماد نمايند . [ مؤلف شفاء الاسقام ] مؤلف شفاء الاسقام مىنويسد كه در بارد شربت پوست بيخ كاسنى به قرص انبرباريس ريوندى و جلنجبين يا شربت دينار به شربت اصول شراب ريحانى اگر برو مستحكم باشد و الا شراب رقيق به شكر كافى است و شم ادويهء خوشبو مثل سنبل و قرنفل و زعفران استعمال نمايند مويز با تخم و دارچينى و آب كاسنى به عسل و نفس كاسنى به عسل و اغذيهء مثل قلايا و مطنجنات و مشويات از لحوم خفيفه مثل گوشت ماكيان و بچهء آن و غيره مبزر و ترب