تر و آب سيب ميخوش است همه را جمع كرده بر كبد حار ضماد نمايند و گاهى ضماد مىكنند چون انسان كم‌اشتها ضعيف القوه بود بدانچه مذكور شد مع كعك بغدادى بىنمك . و اگر به آن اسهال باشد بدل ماء الشعير آب سويق شعير و بدل آب كاسنى رب سفرجل ساده و رب سيب ساده و رب حصرم و مزورهء رمانيه و سماقيه دهند و اين ضماد نمايند گل سرخ سه درم پوست به خوشبو پنج درم آس رطب سه درم قسب سفيد دو درم كعك خشك بريان سه درم قصب الزريره دو درم همه را باريك سائيده به آب سفرجل مدقوق مع پوست سرشته پارچه بر هيئت كبد تراشيده بدان آغشته بر كبد گذارند . و اگر تب و اسهال به سوء مزاج حار باشد نظر به اعراض تب نمايند و استدلال از آن بر جوهر او كنند و در تدبير آنچه مقابل سبب موجب تب باشد زياده نمايند بعده نظر كنند به سوى نوع اسهال اگر از نوع سبب موجب تب باشد مداوات آن سبب مداوات اوست . و اگر مخالف سبب موجب تب بود از نوع جوهر كبد باشد پس در ضماد و دوا و غذا آنچه قاطع سبب اسهال باشد زياده كنند مثالش اين است كه اگر در اسهال خون يا چيزى مثل غسالهء لحم تازه آيد در آنچه علاج بدان مىكنند گل ارمنى و قبرسى و مختوم و كهربا و ريوند و مانند آن زياده كنند و در ضماد هر سه طين مذكور و طين قيموليا و طراثيث و امثال آن افزايند و بايد كه در علاج اصلاح كبد حار به دوا و ضماد چيزى از روغن‌ها داخل نكنند و حرانيان رأى مىدهند كه پوست سفرجل در روغن گل جوشانيده استعمال كنند و اين رأى ابو ماهر نيست بهر آنكه او رأى مىدهد آنچه جالينوس رأى داده كه ارخاى جوهر كبد به چيزى از ادهان نبايد كرد . و اگر ضرورت افتد به سوى آنها براى تسكين درد بدان اشياى خوشبو بارد قابض ضم نمايند و اهل جنديشاپور سفوف براى كبد حار ترتيب مىدهند از برگ كاسنى خشك كرده و برگ طرخشقوق و تخم خرفه و برگ عنب الثعلب خشك و امر مىنمايند كه آن را سفوف كرده بر آن سكنجبين سفرجلى بنوشند و ضماد مىكنند به صندل سفيد در آب كاسنى و آب عنب الثعلب و برگ و شاخ و گل و بيخ و حب او حل كرده و من آن را با سكنجبين مىنوشانم و ضماد بدان مىكنانم و نفع بين عاجل مىكند و جميع امراض كبد حار را صالح است عنب الثعلب و كاسنى و طرخشقوق و زرشك علاج امراض كبد از سوء مزاج بارد و آن ضعف جگر و وجع كبد و سوء القنيه و استسقا است بهر تسخين كبد معاجين حار همچون فلاسفه و اطريفل كبير بخورند و مطبوخ باديان عنب الثعلب يا گلقند عسلى و باديان انيسون مصطكى جوشانيده گلقند عسلى داخل كرده بنوشند . و اگر مرض قوى باشد همراه سكنجبين بزورى و قرص لك بياشامند . و ايضا طبيخ نانخواه و كمون و انيسون و ماء الاصول و شربت اصول نوشيدن نافع و يا دواء الكركم نه ماشه با عرق باديان نه توله بخورند و از سنبل و بابونه و اذخر ضماد نمايند به گلاب و يا افسنتين و سنبل و اذخر و قسط و سليخه و گل سرخ و زعفران با روغن سوسن و ناردين آميخته بر جگر ضماد كنند و اغذيهء گرم مثل ماكيان و گنجشك و دراج و تيهو بريان و مطبوخ به نخود و زيره و شبت و دارچينى و خولنجان با نان دهند و ديگر معدلات مقويهء حاره مثل نانخواه و كرفس و زرنب و صعتر و زوفاى خشك و فقاح اذخر و نارمشك و اصل السوس و ريوند و مويز و ساذج هندى و دارچينى و قرنفل و بادرنجبويه و حبة الخضرا و زرنباد و حب الغار و قصب الزريره و غافث و عصارهء آن و حب بلسان و قرفه و جوزبوا و لادن و قاقله و بسباسه و بادام و پسته و فندق اكلا و اذخر و ساذج و سنبل و سعد و مصطكى و زعفران و عود و حلبه و قسط و وج و افسنتين و عصارهء آن و اشنه و اظفار الطيب و لك اكلا و ضماداً و عرق دارچينى شرباً و آنچه در علاج امراض كبد از سوء مزاج بارد رطب مادى بيايد به كار برند . اقوال حذاق : [ شيخ الرئيس ] شيخ الرئيس مىفرمايد از آنچه نفع مىكند صاحبان مزاج بارد كبد را شربت افسنتين به سكنجبين عسلى است و گاهى منتفع مىگردد بارد كبد به خوردن قرص افسنتين وقت خواب شب و به زور مسخنه معروفه شديد النفع است و كذلك نفع مىيابند به استعمال شير ناقهء اعرابى نه غير با پنج درم تا ده درم شكر العشر كه اين تعديل جگر و اخراج اخلاط بارد به اسهال و ادرار و تفتيح سده مىكند و قوىتر از اين آن است كه وقت خواب دواء الكركم يا دواء اللك يا اثاناسيا يا دواء القسط و زنجبيل مربى به آب كرفس قرص قسط و لك استعمال نمايند و بر نهار غافث و اسارون دو درم بخورند پس خمر بر آن بنوشند