قسط تلخ فطراساليون هر واحد يك درم و به آب تمام و يا بآبى كه در آن پودينه و انيسون و مصطكى جوش داده باشند بخورند و يا بگيرند فطراساليون و سعد و زيره‌ى كرمانى هر واحد سه درم كوفته بيخته سه درم از آن به شراب صرف بخورند و چون پوست بيرون پسته‌ى سبز و بيخ اذخر مساوى جوشانيده بنوشند نفع كند كذلك پوست طلع مجفف يك مثقال . شيخ مىفرمايد كه از معالجات نافعه براى فواق لحوجى و امتلائى اين است كه ابتدا به قى كنند بعده ايارج فيقرا و عصاره‌ى افسنتين از هر يك نيم مثقال نمك هندى دو دانگ بدهند بعد از آن هليله‌ى مربى استعمال نمايند و واجب است كه در علاج او قصد اين امور ثلاثه نمايند اول تحليل ماده و تفطيع او به مثل سكنجبين عنصلى دوم تبديل مزاج او تا آنكه تعديل يابد اگر به كيفيت خود ايذا دهد سوم اندك تخد بر حس فم معده حتى كه تادى او بلذع لم گردد و اين قرص استوده است قسط زعفران گل سرخ تازه مصطكى سنبل هر واحد چهار مثقال اسارون دو مثقال صبر يك مثقال افيون يك مثقال به عصاره‌ى بزرقطونا سرشته قرص سازند و نيم مثقال بخورند بزرقطونا و افيون هر دو مخدراند و سنبل مقوى و محلل و اسارون رطوبات را به سوى مجارى بول مايل مىكند و از آن خارج مىنمايد و صبر آن رابه سوى مجارى ثفل مائل مىگرداند و از وى آن را خارج مىكند و قسط و زعفران هر دو منضج مقوى مسخن‌اند و لهذا اين قرص بسيار نافع است در فواق شديد و تقلب نفس پس اگر كهنه و مزمن گردد روغن كل كلانج آن را مجرب النفع است و شربت آن يك ملعقه به آب گرم است و از آنچه نفع مىكند آن را طبيخ زنجبيل در آب فانيذ است و چون شدت كند و مزمن شود احتياج به معاجين و جوارشات افتد مثل كمونى به آب نيم‌گرم بلكه گاهى به معاجين كبار و به ترياق حاجت افتد و فلونيا را در اين منفع عظيم است بهر آنكه در آن تخدير مع تقويت و تحليل و دفع است و از حبوب مثل حب سكنجبين و حب اصطمخيقون نافع آن است و اقراص كوكب در فواق شديد المنفعت است و ادويه در علاج فواق كائن از ماده‌ى بارد يا قريب از آن خوردن سداب و نطرون به شراب است و كذلك آب كرفس و سركه و حبق الماء و اسارون و ناردين و مرزنجوش و انجدان حتى كه شم اين مسكن فواق است و زراوند و دوقو و انيسون و زنجبيل و راسن خشك و عصاره‌ى غافث و ساذج و وج و قيصوم مفرد و مركب و از اينها لعوقات سازند كه آن اوفق بر معده و الزم به آن از مشروبات است كه دفعه به سوى قعر معده منحط مىگردد و جندبيدستر را در اين خاصيت عجيب است و گاهى از آن نيم درم در ثلث سكوره سركه و دو ثلث سكوره آب مىنوشانند و از آنچه منفعت شديدى مىنمايد اين است كه قيصوم و پودينه‌ى كوهى و مصطكى مساوى گرفته در شراب و آب جوشانيده بنوشند . و ايضاً مصطكى و دارچينى و عنصل سه اوقيه در يك قسط سركه جوشانيده اندك اندك بنوشند . و ايضاً براى رطب بارونطرون به ماء العسل است . و ايضاً خولنجان به عسل سرشته صبح و شب به قدر جوز بخورند . و ايضاً اين قرص است قسط صبر اذخر تمام خشك قودنج نهرى انعناع سداب تخم كرفس كندراسارون هر واحد دو درم افيون گل سرخ هر واحد نيم درم و كبر مخلل در اين استوده است و گاهى اعانت مىكند بر اين ادويه استعمال ادويه معطسه . صاحب كامل گويد كه اگر فواق از امتلا باشد استعمال قى به آب گرم و سكنجبين مع عسل و آب شبت و آب ترب افشرده و مانند آن نمايند و اين سفوف فواق حادث از امتلا را نافع است زيره‌ى كرمانى زيره‌ى نبطى انيسون تخم كرفس نانخواه هر واحد يك جزو جندبيدستر ابعال هر واحد ربع جزو باريك سائيده يك مثقال به آب تمام بدهند و اين قرص فواق امتلائى را نافع است و ادويه‌ى آن همان است كه در آخر قول شيخ مسطور شد مگر در اين مرعوض قسط است و شيح يابس زياده و نوشته كه باريك سائيده در شراب سرشته قرص سازند و خشك كنند شربتى نيم مثقال به آب تمام يا آب نعناع . و اگر جندبيدستر يك نيم دانگ به سركه‌ى ممزوج آب بخورند نفع كند . و اگر فواق به اين ادويه ساكن نشود عطاش باد خال فتيله‌ى قرطاس در بينى و شم كندش و مانند آن و حصر نفس استعمال كنند كه فواق امتلائى را حل كند . و اگر قرص كوكب نيم درم به آب خام بخورند البته نفع بخشد . جرجانى و ايلاقى مىنويسند كه در فواق كه از ماده سرد و تر در فم معده باشد قى فرمايند هماى شور و ترب و سكنجبين و آب شبت و لوبياى سرخ و تخم جرجير و بر تشنگى صبر كنند و انجدان و جندبيدستر بويانند و كندر و مصطكى و پودينه و راسن بخايند و بعد قى تنقيه‌ى معده بايارج فيقرا كنند و نانخواه و صعتر و سداب و پودينه در طعام داخل نمايند و از آن دو درم نهار بخورند و عطسه تحريك ماده‌ى غليظ و قلع آن نمايد و حبس نفس مدتى سود دارد و كمونى و سنجرينيا و ترياق اربعه و ترياق كبير و غذا ويقون سخت نافع باشد و مرز به خوش تر يا سداب در آب بپزند و صاف كرده يك سكره‌ى آن آب با يك كفچه‌ى عسل بدهند و يك درم بوره به شهد شرب به آب گرم بدهند و انگشتان دست و پاى بستن و ترس و اندوه فواق را ساكن