پس اگر ورم معده كهنه گردد قرص سنبل بدهند و تضميد به اين ضماد نمايند مثل ده درم ماشق پنج درم حب البان ده درم تخم كرنب ده درم سنبل الطيب پنج درم مصطكى مثله موم سه درم روغن ناردين پانزده درم صموغ را به شراب حل كرده همه را جمع نموده ضماد كنند . [ جرجانى و ايلاقى ] جرجانى و ايلاقى گويند كه پيوسته شير شتر دادن علاج صواب است و قرص سنبل دادن سود دارد و در نسخه اضماد كه به قول شيخ گذشت و عجيب است وزن اشق و مقل هر يك چهار جزو نموده و ميعه‌ى سائله و مرو سنبل و مصطكى و سعده و اذخر افزوده و نوشته كه صغ ها را به شراب كه در آن انجير خشك دوازده عدد پخته باشند حل كنند و به انگبين بسايند و اين ضماد به عمل آرند تخم كتان حلبه تخم كرنب هر يك يك مشت مرو سنبل و سعد هر يك سه درم مقل و مصطكى هر يك هفت درم اشق سه درم صفغها را به شراب حل كنند و دوا بدان بسرشند و نسخه‌ى ضماد ديگر همان است كه در قول مسيحى گذشت مگر وزن بنفشه دين ده درم و سنبل سه درم و ميعه عوض سعد است و نوشته كه معده را به روغن ناردين چرب كرده اين ضماد بسرشند و هر وقت كه طعام خورند پيش از آن به چهار ساعت ضماد بردارند و بعد خوردن طعام به چهار ساعت باز بر نهند و طعام از آن نوع هك در قسم سابق گذشت بدهند و به جاى آب جلاب و ماء العسل ماشير شتر بخورند . [ مجوسى ] مجوسى گفته كه اگر بار و صلب باشد بايد كه ايارج لوغاذيا و ايارج اركاغانيس با قدرى آب عنب الثعلب و آب باديان بدهند . و اگر زمانه تابستان و هواى گرم و سن شباب بود آب باديان و كرفس هر واحد دو اوقيه گرفته مغز خيارشنبر پنج درم در آن ماليده يك درم روغن بيد انجير دهند و اين ماء الاصول بايد داد بگيرند پوست بيخ كرفس و پوست پنج باديان هر واحد ده درم انيسون و تخم كرفس و باديان هر واحد سه درم اصل السوس مقشر كوفته بابونه اكليل الملك هر واحد هفت درم حلبه چهار درم انجير سفيد ده عدد مويز منقى پانزده درم همه را به چهار رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف كنند و هر روز از آن چهار اوقيه گرفته سه درم خيارشنبر در آن ماليده و روغن بيد انجير از يك درم تا مثقال آميخته بنوشند . و اگر صلابت قوى باشد اين مطبوخ بدهند پوست بيخ كرفس پوست پنج باديان بيخ اذخر هر واحد هفت درم اكليل الملك بيخ خطمى اصل السوس مقشر كوفته و خسك هر واحد ده درم كماذريوس كمافيطوس بند كتان عليه هر واحد پنج درم تخم خطمى و خبازى هر واحد شش درم مصطكى ملك الانباط هر واحد سه درم اشق جاوشير سكنج مقل هر واحد يك نيم درم مويز منقى بست درم انجير سفيد ده عدد همه را در پنج رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف كرده هر روز چهار اوقيه به يك درم روغن خروع و مثقال امروسيا بدهند تا سه روز يا پنج روز و اين ضماد براى صلابت معده نافع افسنتين رومى سنبل مليخه مصطكى هر واحد چهار درم حلبه بزر كتان هر واحد پنج درم زعفران مركى هر واحد درم صبر ميعه هر واحد چهار درم همه را باريك سائيده موم سرخ دو درم و نيم به روغن زنبق يا روغن قسط يا روغن ناردين پانزده درم به قدر حاجت گداخته ادويه خوب حل كرده از آن مرهم سازند و بر معده ضماد كنند و اين ضماد نيز مفيد بابونه اكليل الملك افسنتين كرنب شبت حلبه تخم كتان مغز تخم قرطم مقل از رق هر واحد پنج درم مصطكى سليخه قردمانا هر واحد دو درم صبر سقوطرى كندر ذكر هر واحد چهار درم مرو زعفران هر واحد درم تخم خطمى خبازى گل بنفشه اشق سكنجبين هر واحد سه درم آنچه كوفتنى است كوفته بيخته و صموغ را در آب كرنب حل كرده همه را در پيه ماكيان يا پيه بسط يا مغز ساق گاو كه در روغن سوسن گداخته باشند آميزند و بر معده ضماد نمايند . و اگر مرهم و اخليون به روغن قسط يا روغن ناردين حل كرده و به قدرى ساذج هندى و زعفران و سليخه و سنبل و غيره از اشياى خوشبو مقوى معده‌ى بارد آميخته ضماد نمايند ان شاء الله نفع بخشد . [ صاحب ترويح ] صاحب ترويح گويد كه از آنچه نفع مىكند ايشان را شربت اصول و ماء الاصول است و اين مطبوخ بياشامند پوست بيخ كرفس و باديان هر يك سه درم باديان تخم كرفس اصل السوس تخم خيارين شبت حلبه هر يك چهار درم انجير ده عدد مويز منقى سرخ بست درم در دو رطل آب بجوشانند تا به يك رطل آيد صاف نموده سه روز بنوشند هر روز ثلث رطل با پنج درم مغز خيارشنبر و نيم درم روغن بيد انجير و يك درم روغن بادام و اين ضماد نافع است حلبه تخم كتان مروبابونه اكليل الملك بيخ خطمى هر يك پنج درم اشق مقل هر يك يك دام انجير ده عدد مصطكى سنبل الطيب هر يك درم به دستور معهود و مرتب ساخته ضماد نمايند و از اغذيه شورباى بچه‌ى مربغ و مزورات معمول از هليون و چغندر و لبلاب و خبازى به روغن بادام شيرين يا مسكه بخورند . و اگر زمان صيف نباشد و احتياج به اسها افتد چيزى از ايارجات به ماء الاصول و روغن خروع دهند و بداخليون ضماد كنند و اين ضماد نافع است صبر اشق جاوشير ميعه هر يك پنج درم سنبل مصطكى افسنتين مرقرونا اكليل الملك بابونه تخم خطمى بنفشه پر سياوشان گل سرخ ، هر يك سه درم انجير ده عدد حلبه تخم كتان هر يك هفت درم صموغ را به آب كرنب حل كرده ضماد مرتب سازند و آنچه از ادهان ايشان را نافع است پيه ماكيان و پيه بسط و مغز ساق بقر و مغز ساق اهل است . [ طبرى ] طبرى گويد كه معالجه‌ى ورم سوداوى صعب است . و اگر مريض از معالجه‌ى او غافل شود ورم سرطانى صلب گردد و حس برود پس علاج نپذيرد و علاجش اين است كه اگر احتمال استفراغ كند به مطبوخ افتيمون تنقيه نمايند