انگبين و حرف نه ماشه و روز دهم وقت شب حسب غاريقون علوى خان خورانند و صبح مسهل به دستور دهند و همين نمط تا دوازده روز به عمل آرند اگر به تحليل رفت فبها و الا اگر ورم به دستور باشد و آثار جمع ظاهر شود هر چه درد بيله معده گفته آيد به كار برند . و سويدى از ابن ماسه و مالقى و تميمى و ابن هبل و غير هم نقل كرده كه شرب و ضماد مصطكى و جوزبوا و اذخر و شكاعاد و غافث و همچنين ميعه‌ى سائله و عسل و اكليل الملك و قصب الزريره و ضماد اسقولوقندريون هر واحد نافع درم معده‌ى بارد است . [ شيخ ] شيخ مىفرمايد كه در اين ورم نيز قانون اين است كه ادويه‌ى محلله از قابضه خالى نباشند و محلله كه در اين احتياج بدان مىافتد آن قوى التحليل‌اند و ابتدا در علاج ايشان به اين دوا نمايند كه آب كرفس و آب باديان تر هر واحد دو اوقيه به ورق سه درم روغن بادام شيرين به قدر كفايت بنوشند بعد از آن ده درم روغن بيد انجير مع سه درم روغن بادام شيرين به اين مطبوخ اكليل بنوشند اكليل الملك ده درم بيخ باديان ده درم در چهار رطل آب بجوشانند تا يك رطل بماند صاف كرده چهار اوقيه از آن به روغن‌هاى مذكور بنوشند و طبيخ زوفا كه در آن اكليل الملك جوشانيده باشند بر شربت آن سه درم روغن بيدانجيره دو درم روغن بادام انداخته نوشيدن نيز ايشان را نافع است و از مسوحات و اضمده اين دوا مجرب است بگيرند جعده اكليل الملك حما بابونه شبت هر واحد ده درم افسنتين سنبل الطيب هر واحد هفت درم صبر هشت درم كندر شش درم بيخ خطمى پانزده درم مصطكى اشق جاوشير ميعه سائله هر واحد ده درم پيه بطه پيه ماكيان هر واحد دو اوقيه موم سرخ نيم رطل و افضل مسوحات روغن ناروين و روغن سنبل است كه در آن عروقى و مانا آميزند و بمالند و طعام هليون و لبلاب به روغن بادام شيرين پخته و چقندر و كرنب به زيت پخته و از اغذيه كه مجفف دم و هضم او سهل باشد نيز نافع است و از قى مطلقا اجتناب نمايند . [ ايلاقى و جرجانى ] ايلاقى و جرجانى گويند كه در ابتداى ظهور ورم هر صبح آب كرفس و غيره كه در قول شيخ گذشت بدون به ورق به دو درم روغن بادام بدهند و بعد هفت روز مطبوخ الكيل الملك كه در قول مسطور مذكور شد بايد داد و يا بيخ باديان انيسون هر يك سه درم فقاح اذخر مصطكى تخم كرفس هر يك يك دو درم پر سياوشان پنج درم به دستور مطبوخ مذكور جوشانيده صاف كرده هر صبح چهار اوقيه به دو درم روغن بيد انجير و سه درم روغن بادام بدهند و شربت زوفا كه در آن اكليل الملك پخته باشند نافع بود و در نسخه‌ى ضماد مجرب شيخ مقل ده درم و زعفران يك نيم اوقيه و روغن سوسن و روغن ناردين هر يك نيم رطل افزوده و نوشته كه اشق و جاوشير را با زعفران سوده در شراب حل كنند و ادويه‌ى ديگر كوفته بيخته و پيه و موم در روغن گداخته بدان بسرشند و در بعضى نسخه بيست درم كتيرا داخل است و يا خاكستر چوب انگور و سعد و اذخر و سنبل كوفته به سركه سرشته ضماد نمايند و به جاى آب ماء العسل بنوشند . [ خجندى ] خجندى گويد كه علاجش نوشيدن ماء الاصول و بعض ترياقات و سعاجين است و آبى كه در آن بيخ كرفس و باديان و بيخ اذخر و مويز سرخ جوشانيده باشند به اندك روغن بيد انجير بياشامند و اقتصار بر تقليل غذا و تلطيف آن نمايند و اين ضماد نافع است اكليل الملك مرزنجوش بابونه جعده شبت هر واحد يك جزو سنبل الطيب افسنتين تخم كرفس باديان كندر مصطكى اشق جاوشير ميعه هر واحد نيم جزو صبر سقوطرى ربع جزو صموغ را به آب كرنب حلق كرده و ادويه‌ى ديگر سائيده همه را به قيروطى پيه ماكيان و موم جمع كنند و ضماد نمايند . [ صاحب كامل ] صاحب كامل گويد كه هرگاه در فم معده يا قعرا و ورم بار در خو بلغمى عارض شود ماء الاصول مع و دواء الكريم يا مع امروسيا به قدرى روغن بيدانجير بدهند و يا سنجر مينا و ترياق اربعه يا ترياق روفاق يا مثروديطوس بآبى كه در آن زيره و اشنه و سداب و بيخ اذخر جوشانيده باشند بدهند و روغن بيد انجير به آب كرفس و باديان و مويز بنوشند و تكميد فم معده بآبى كه در آن زيره و اشنه و بيخ اذخر و فقاح آن جوشانيده باشند به قدرى نمك در آن سركه كهنه آميخته به عمل آرند و تضميد معده و فم آن به اين ضماد نمايند صبر سقوطرى پنج درم افسنتين رومى قرومانا هر واحد سه درم مصطكى سنبل الطيب هر واحد دو درم همه را باريك سائيده روغن ياسمين و روغن ناردين هر واحد ده درم موم سرخ پنج درم گداخته آميزند و استعمال كنند و به اغذيه‌ى حار يابس مثل نخوداب به زيت و زيره و دارچينى و شبت و خولنجان و لحوم تيهو و دراج مطنجن به زيت و مرى و سركه و كرويا و فلفل و دارچينى تغذيه نمايند . [ طبرى ] طبرى گفته كه نظر كنند به سوى قوت مريض پس اگر احتمال استفراغ كند واجب است كه به اين دوا استفراغ نمايند مصطكى يك درم توبال مس نيم درم مادزيون مدبر يك دانگ خصض هندى يك نيم دانگ هيله‌ى سياه دو درم غاريقون نيم درم صبر سقوط پنج درم همه را باريك سائيده به شراب كهنه سرشته مثل فلفل حب سازند و در سايه خشك كنند شربت تام از آن دو درم به آب گرم است . و اگر قوت او احتمال استفراغ نمايند لزوم تقليل طعام مىكند و اقتصار از آن بر آنچه ممكن باشد و از نوشيدن آب سرد منع نمايند و هر روز پانزده درم ماء الاصول بعد خوردن هفت درم حلنجبين بدهند و ملاك امر در معالجه‌ى اين مرض تجويع است و امر به رياضت اندك و تمريخ معده به روغن گل و سركه كنند و به دست دلك نمايند و بر آن رفاه مبلول به سركه و روغن گل يا صوف مغموس در آن يا اسفنج تازه نهند و سائر اعضا كه به حس ظاهر باشند چون در آنها اين ورم حادث شود