و اگر نباشد طبخ زوفا به اين نسخه انجير تمر هيرون هر واحد ده درم جلسه پنج درم اصل السوس و ده درم پرسياوشان هفت درم بيخ كرفس بيخ باديان تخم كرفس تخم باديان زوفاى خشك هر واحد ده درم تخم انجره پودينه فراسيون هر يك پنج درم در سه رطل آب بجوشانند تا يك رطل بماند بنوشند و اين دوا بخورند تخم كرفس باديان اصل السوس زوفاى خشك پرسياوشان تخم انجره ايرسا قرومانا فلفل زراوند مد خرج مغز بادام تلخ حرف هر واحد پنج درم به عسل سرشته مثل جوز بدهند كه مده و تجميع اخلاط غليظه را از سينه خارج كند و لعوقات گرم بليسند و حبوب حاره مثل جلى كه در آن رب السوس پنج درم است و حب ميعه‌ى سائله كه در علاج سرفه نزلى بارد در قول جرجانى مسطور شد در دهن دارند و به آبى كه در آن انيسون و باديان به قدرى عسل جوشانيده باشند غرغره كنند و حريره‌ى متخذ از سبوس جوارى به عسل و روغن بادام بنوشند و به آب مطبوخ بيخ سوسن آسمانجونى و قدرى عسل زنجبيل مربى غرغره سازند و عسل و شونيز اندكى بخورند . و اگر اين رطوبت طول كند ماء الاصول بنوشند و در بعض اوقات چند دانه‌ى مغز بادام تلخ و مغز چلغوزه و پسته و مع شكر و عسل بخورند و غذا گوشت بريان و كباب و شوربا با نخود سازند و نوشيدن نبيند كهنه و خوردن مويز و حمام حار معرق و رياضت متبه قبل طعام لا سيما حركت صدر به قرات نافع است و از شورباى چرب و مبردات و فواكه رطب اجقناب نمايند و مطبوخ مذكور در قول جرجانى نيز منضج است و شرب آب باديان رطب مع شكر طبرز و نافع است . و اگر شدت كند تخم كتان به عسل سرشته صبح و شام به آب انجير و مويز منقى بخورانند . و اگر از باديان رب السوس هر واحد يك جزو مغز بادام تلخ سه جزو فانيز برابر همه حب ساخته در دهن دارند سينه را پاك كند و خرخره و ضيق النفس هر دو اگر با رطوبت غليظ لزج باشد بگيرند تخم ترب و پودينه و بزر كتان و در عسل بسرشند و يا عسل انجير به عسل نحل جمع كنند و ميعه‌ى سائله و ملك البطم و مر اجزاى مساوى افيون ثلث جزو به قدر دانگى حب سازند و دو سه حسب در دهن دارند كه سعال شديد را منع كند و در سعال رطب كه مريض بسيار نفث كند و آنكه هرگاه نفث نكند ثقل آرد و نفس او تنگ گردو خشخاش و افيون و تخم كاهو و بزر البنج استعمال نكنند و خوردن انجير خشك و جوز سعال مزمن را نفع كند و تقليل غذا كنند و غذا سفيد با جات و كرنيه به گوشت و اندك فلفل و كشكيه كشك حنطه بفاينذ و قدرى دارچينى و كرانيه و براى ايشان قلايا دشوار از محم ارنب و طيور پرى و حلواى خرما و فانيذ و روغن بادام و لعاب حلبه صالح است و عوض آب جلاب يا شربت بنفشه بنوشند . و اگر ماده غليظ باشد ماء العسل با فاويه بنوشند سيما اگر ماده غليظ تر باشد و هم او گويد دوائى كه در سعال رطب بىنظيرست بگيرند مرو ميعه‌ى سائله و افيون و روغن بلسان هر واحد يك جزو نه زعفران نيم جزو آميخته بدارند و هركه عادت خوردن افيون ندارد نيم دانگ از آن بخورد و فائده او ببيند كه در غير او نديده باشد و در طرفى بدارد كه روغن اين دوا جذب نكند . علاج سرفه بارد مطبوخ كه در سرفه رطوبى گذشت بدهند و آنجا كه خفيف امور خارجيه همچون مصادفت به هواى سرد و مجاورت برف و استعمال آب سرد سبب باشد نخستين ازاله‌ى سبب كنند بعده جهت گرمى شش حتى الامكان حبس دم نمايند كه آن ريه را فى الحال گرم مىسازد و همچنين استعمال هواى گرم و حمام . و اگر احتياج به علاج قوىتر افتد حب از مرو ميعه‌ى سائله به عسل ساخته زير زبان دارند و حلنجبين ده درم در مطبوخ اصل السوس و انجير و مويز منقى پرسياوشان و بيخ باديان و روغن بادام تلخ آميخته با مثقال معجون قفى بنوشند و شربت زوفا ده درم در آب گرم حس كرده بنوشند و انجير با نخود بريان بخورند و طبيخ زوفا و اسارون و انجير و غيره نيز نافع است . و ايضا از مشروباب نافعه باديان رطب مطبوخ مصفى به شكر طبرز دست و يا دردى قطران ملعقر يا علك البطم به عسل بخورند و يا روغن بلسان به سكنجبين تا يك مثقال بدهند و كذلك كبريت مع بيضه نيمبرشت و لعوقات لعابات حاره مثل لعوق معمول از باديان و تخم كتان و خردل بريان و حلبه و مغز چلغوزه و پسته و بادام و صمغ آلود كتيرا و فانيذ بليسند و عوض آب ماء العسل يا ماء الشكر بنوشند و عسل تنها يا مع تخم كتان بريان بخورند و گاهى قدرى فلفل اضافه كرده مىشود و كذلك از لعابات گرم مثل لعاب حب الارشاد و بزر كتان مساوى به عسل همچند قوام نموده لعوق سازند و كرسنه به عسل و به آب انار شيرين مقوم به عسل و خوردن ترياق كبير و گلقند عسلى نيز مفيد و اين شربت انجير