محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

115

اكسير اعظم ( فارسى )

بزر كتان جوشانيده غرغره سازند و غرغره كاكراسينگى اصل السوس كوكنار گلنار كزمازج عدس در آب جوشانيده نيز مفيد . و اگر بحت الصوت نرلى بعد زكام و سرفه خار پيدا شود و مزمن شده منذر البسل گردد و مريض ضعيف المعده سوداوى خفقانى باشد بهدانه الايچى خورد جوشانيده نبات داخل كرده دهند و سفوف يا حب سرفه همراه شير بز جوش داده نبات داخل كرده دادن و لعابات همراه لعوق طباشير و لعوق سپستان بارد و شربت فريادرس و شربت كز بره‌البر استعمال كردن نافع . و اگر به سبب يابس مزاج اولى چيز حار گر مىكند و اشياى يابس بدحال سازد مسكه و فالوده ياقوتى نافع شود و طبيخ جالى باقلا سبوس گندم هر يك چهار ماشه بهدانه سه ماشه با نبات يك توله جوشانيده مفيد بود و گاهى برعايت بواسير زيره سفيد داخل ميكنند . و اگر در بينى سده و بند زكام باشد بهدانه سه ماشه گل نيلوفر چهار ماشه عناب پنج دانه تخم خطمى خبازى هر يك چهار ماشه جوشانيده شيره مغز تخم بهدانه شش ماشه شربت بنفشه دو توله خاكشى شش ماشه دهند و روز سوم گل بنفشه چهار ماشه افزايند روز چهارم اصل السوس چهار ماشه گل خطمى سه ماشه دارچينى پرسياوشان هر يك چهار ماشه عناب پنج دانه جوشانيده نبات يك توله بطور قهوه بياشامند . و اگر آواز به دستور متعسر ماند باز سپستان پانزده دانه زوفا خشك سه ماشه خطمى چهار ماشه جوشانيده صاف نموده شهد يك توله داخل كرده كيترا صمغ عربى يك يك ماشه سوده پاشيده دهند پس اگر آواز بگشايد و اندكى بلغم باقى مانده باشد دارچينى سه ماشه افزاينده بعده اگر بلغم نزج در نفث بر آيد اصل السوس چهار ماشه عناب پنج دانه باديان زوفا خشك دارچينى هر يك ماشه جوشانيده نبات يك توله داخل كرده صمغ عربى سوده پاشيده بنوشند كه در آخر جاليات حاد ميدهند . و اگر از نزله بارد باشد علاج نزله بارد كنند به دستورى كه مقامش مسطور شد ليكن در اينجا حبوب و بعوقات و غراغر بسيار نافع آيد و اين حب كامله منقول است آرد نخود بريان دويست درم رب السوس ايرسا بسبابه اصل السوس باديان مغز چلغوزه مغز بادام هر يك پنج درم مشك يك دام به قدر نخود حبها سازند ايضا منه آرد نخود و باقلا هر دو بريان بيست ماشه كتيرا مغز چلغوزه بريان مغز بادام تلخ بريان هر يك پنج ماشه نبات سوم حصه و اين حب نيز مفيد كبابه چينى قرنفل رب السوس ايرسا بسبابه زوفا خشك باديان فلفل سياه مغز پنبه دانه مغز چلغوزه مغز بادام دارچينى هر يك هفت ماشه در لعاب گاو زبان سرشته حبها به قدر نخود سازند و اين لعوق نافع بزر كتان بريان تخم كرنب بريان مغز چلغوزه كلان بريان رب السوس هر يك دو مثقال ايرسا زوفا و خشك هر يكى باديان زعفران هر يك دو ورم به عسل سه چند قوام ساخته بياميزند شربت دو مثقال با عرق باديان هفت توله . و اگر از گرمى صخره باشد مغز تخم كدو شيره تخم خيارين شيره تخم خرفه در عرقيات برآورده شربت بنفشه يا شربت نيلوفر داخل كرده بنوشند و لعوق لعابات نافع است و لعاب بهدانه و اسپغول و شيره عناب با شربت بنفشه و ماء الشعير و ماء الخيار و ماء القرع و آب تربوز و شير بز و شير خر با شكر و ترنجبين و هر چه مبرد و مرطب و مغزى بود چون مرقعه خبازى و سرمق و اسفاناخ و غيره خوردن و بدان غرغره كردن مفيد بود و كذا تناول شيره گندم و مغز تخم خيار و نشاسته و مغز بادام شيرين و مزوره ماش مع مغز بادام و پاچه بز و گوسفند نافع . و اگر از سردى صخره باشد اصل السوس مقشر نيم‌كوفته گاو زبان پرسياوشان نبات سفيد در عرقيات جوشانيده صاف نموده بنوشند و يا انجير سه عدد مويز منقى يك توله اصل السوس مقشر دو درم گاو زبان يك مثقال باديان تخم كتان ايرسا هر يك يك درم در نيم آثار آب بجوشانند هرگاه ربع آب بماند صاف كرده چند روز بنوشند . و اگر از برودت هوا گرفتگى آواز و درد سينه عارض گردد دانه هيل نيم‌كوفته نبات سفيد در آب جوش داده بارتنگ داخل كرده بطور قهوه دهند . و اگر بحت الصوت بارد با درد فم معده بود اصل السوس چهار ماشه دارچينى عود مصطكى هر يك دو ماشه گل سرخ چهار ماشه دانه هيل سه ماشه در عرق باديان عرق عنب الثعلب هر يك پنج توله جوشانيده شربت سيب دو توله داخل كرده دهند و فلفل سياه حليتت خردل زعفران همه مساوى كوفته باشد خالص بپزند تا منعقد گردد و هر صبح به قدر فندق تناول كنند و حب خردل پيوسته زير زبان داشتن مجرب و يا بگيرند مرو و ورم و كندر ده درم و بى پخته بياميزند و حب سازند و مغز بادام تلخ تخم كتان بريان مغز چلغوزه مساوى سائيده حبها بسته در دهن نگاه داشتن نيز معمول و مجرب است و يا مغز بادام مغز حب الصنوبر كبار بزرگتان بريان هر واحد دو درم انيسون باديان رب السوس صمغ غربى هر واحد يك درم فانيذ ده درم به دستور حبها سازند و يا كتيرا صمغ عربى هر يك شش درم هر يك درم كندر چهار درم و نيم فلفل سفيد بست عدد زعفران يك درم رب السوس شش درم خرما سه عدد ميفختج به قدر كفايت به دستور مرتب ساخته زير زبان نگاه دارند و يا خردل بريان مغز بادام تلخ فلفل دارفلفل باديان هر يك سه درم زعفران نيمه درم كوفته بخيه بحلاب سرشته حبهاى پهن سازند و زير زبان دارند و يا فلفل سياه خردل زعفران قرنفل سنبل الطيب بسباسه مساوى صمغ عربى