با آب گشنيز و آب عوسج با سكنجبين و بعد ه روز بمغز فلوس در شير بز ماليده نمايند ايضا عناب پنج دانه بهدانه چهار ناشه جوشانده نبات داخل كرده بنوشند و لعاب اسپغول يك توله آب گشنيز سبز ده دام رب توت دو توله داخل كرده صبح و شام غرغره نمايند و در وجع حلق و بلع مشكل حجامت قفا نمايند و خون تا پاو آثار بگيرند و لعاب هدانه و عرق شاهتره شربت بنفشه بنوشند بعده خطمى خبازى عنب الثعلب جوشانده نبات داخل كرده بنوشند مرهم سفيداب معمول بچسبانند و در وجع كه قريب لوزتين باشد عناب به عرق شاهتره ماليده شيره تخم كاهو نبات خاكشى داخل كده بنوشند . و به فصد باسليق خون يك نيم پاو بگيرند و عنب الثعلب گشنيز خشك كوكتار عدس درست هر يك شش ماشه جوشانده غرغره نمايند چون ندكى باقى ماند حجامت قفا نمايند و غرغره لعاب اسپغول يك توله آب گشنيز سبز ده توله كنند و حضض مكى چهار ماشه سوده ضماد نمايند . و به قول جالينوس غرغره با آب عنب الثعلب كه در آن مغز خيارنبر ماليده باشند نيز براى وجع حلق نافع و خولان با آب كاسنى يا آب گشنيز سبز غرغره و ضماد و وجع حلق را مجرب سويديست و در ماده توت غرغره به دستور مجرب و خطمى مثرباً و ضماداً غرغره و كذا غرغره آب برگ مشمش كوفته مفيد وجع حلق است . و به قول روفس غرغره به طبيخ عدس رب توت شامى آميخته نافع وجع حلق است . و اگر زائل نگردد و انجير زرد جوشانيده عسل آميخته غرغره كنند . و اگر از اين هم فائده نشود حجامت بر فقرات گردن نمايند و قدرى خون بگيرند و فصد و رگ زير زبان كشانيد . و اگر از غلبه صفرا باشد فصد به شرط ضرورت و اسهال نبقوع فواكه يا مسهل صفرا نمايند و غرغه بسماق در گلاب تر كرده و يا با آب انار با شحم كوبيده كنند و اجتناب از اغذيه حاره شيرين و روغن نمايند و اگر فائده نشود به لعاب بزرقطونا و لعالب گل خطمى روغن بنفشه تازه آميخته غرغره سازند و عناب گل نيلوفر خيسانيد شيريه خيارين شربت بنفشه داخل كرده نوشيدن و غرغره تخم مرو عنب الثعلب برگ نيب تازه گل سرخ برگ خبازى آب گشنيز سبز روغن گل سركه نمودن براى وجع حلق و سوزش دهان نافع و كذا بعد حجامت و زالو بقفا گل خطمى بابونه عنب الثعلب در آب جوشانيده ركهروغن گل داخل كرده بخار گرفتن نيز دره و سوزش گلو را مفيد است . و اگر از برودت ساده بود دفع سبب تعديل مزاج نمايند بمشروبات و غراغر اطليه مسخنه و مانند آن كه در امراص مسطوره مذكور شد طبيخ انجير در وجع حلق بارد به قول جالينوس مفيد است . و به قول روفس غرغره بميلائى و سكنجبين نافع و اگر از غلبه بلغم يا فساد كيفيت آن بلوحت و بورقيت باشد اسطوخودوس گل نيلوفر بنفشه پر سياوشان جوشانده گلقند شربت بنفشه داخل كرده بنوشند و روغن بيد انجير بر گلو بمالند و عنب الثعلب عدس مسلم كوكنار گشنيز خشك گل خطمى جوشانده حضض مكى يك ماشه حل كرده غرغره نمايند و غرغره طبيخ بنطافلن و كذا پوست مفثان مطبوخ در آب و كذا طبيخ زوفاى خشك و كذا صمغ نور و كذا طبيخ كبابه تنها و يا با اصل السوس مقشر نيم كوفت و كذا زبل و جاج به عسل هر واحد در وجع حلق بلغمى نافع و بعد نضج تنقيه بلغم به مسهل آن و حب ايارج و يا حقنه نمايند بعده غرغره به طبيخ انجير و مويز به اندكى بوره ارمنى نمايند در آبى كه در آن ادويه محلله مثل بابونه و اكليل نمك و مرزنجوش و نمام جوشانند دهن را گشاده بر بخار آن دارند تا بخار داخل حلق گردد و در انتها بوره ارمنى و حلتيت وشادر نرم سودى بيخته در حلق بدمند و غذا نخوداب بالحوم خفيفه و اجتناب از اغذيه بارده و حموضات نمايند . و اگر رطوبت فضلى غليظ در حلق و حنجره شود بعد تنقيه و غراغر محلله تعديل مزاج بمخففات و اغذيه ناشفه قليه و كباب پرمصالح نمايند و بهترين تدابير نيست كه بر پوب خيزران باريك نرمپارچه نازك پيچيده در حلق آورده رطوبات آن را پاك نمايند و نفوخ حلتيت و دارچينى نافع است . و اگر از غلبه سودا يا فساد و كيفيت و احتراق آن باشد عناب گاو زبان اصل السوس جوشنده نبات داخل كرده بنوشند و در صورت ضرورت اول فصد باسليق نمايند پس تنقيه به مسهل سودا يا طبيخ افتيمون و حب افتيمون يا حقنه متوسط بعد نضج كنند و بعد از آن به غراغر و ديگر تدابير كه در خناق سوداوى گوشت پردازند و غرغره مخترع حكيم اكمل خان به عمل آرند و غذا بنخوداب لحوم خفيفه مثل گوشت بزغاله نمايند . و اگر از نزله باشد بشروبات غراغر و غيره كه در نزله مسطور شد علاج كنند . و ايضا براى درد گلو به سبب ريزش نزله احار لعاب بهدانه شيره عناب در عرق شاهتره عرق مكوه برآورده شربت نيلوفر داخل كده بنوشند و مكوه گلنار كوكنار كزمازج گشنيز خشك هر يك پنج ماشه عدس مسلم ك توله جوشانيده غرغره نمايند . و اگر گرمى زياده معلوم شود سيره كاهو و تبريد افزايند و بر پس گردن دو محجمه خالى نهند غذا دال خشكيه را نان قطير در دال مونگ تر كرده يا ساگ پالك و آش جو بخورند قليه مضر است