و استعمال هليله مربى و بيد الورد و اطريفل اسطوخودوس مفيد است و مداومت معجون انطاكى و اطريفل مسهل در ازاله صداع مزمن از مجربات راقم است . و ايضا بعد تنقيه بهر تعديل و تقويت اسطوخودوس ماشه سوده باطريفل سرشته بخورند بعده مويز منقى ده دانه باديان هفت ماشه جوشانيده نبات داخل كرده دهند . و اگر تقويت دماغ و دل مطلوب بود اسطوخودوس سوده بدواء المسك معتدل يا حار سرشته تناول نمايند بالايش عرق باديان عرق عنب الثعلب بنوشند . و اگر طبع قبض بود و ضرورت اخراج بلغم باشد ايارج فيقرا چهار ماشه باطريفل كشنيزى سرشته بخورند و عرق شاهتره عرق عنب الثعلب هر يك پنج توله نيم گرم بنوشند . و اگر با وجود آن مزاج مريض يابس بود ايارج را به روغن بادام چرب كرده باطريفل صفير سرشته همراه لعاب بهدانه دو ماشه و عرق شاهتره پاوسير و نبات بدهند . و اگر صفرا با بلغم مركب بود اسطوخودوس گل نيلوفر هر يك چهار ماشه جوشانيده شربت بنفشه داخل كرده تودرى سفيد شش ماشه پاشيده بدهند باز گل بنفشه چهار ماشه در جوشانده افزوده اطريفل كشنيزى بدل تودرى كنند و يا اسطوخودوس گل بنفشه گل نيلوفر پرسياوشان با شربت بنفشه به دستور بدهند . و يا اطريفل كشنيزى همراه باديان گل بنفشه جوشانيده گلقند داخل كرده بنوشند روز دوم برعايت ابخره و درد اعضا سورنجان ماشه سوده باطريفل آميزند و شاهتره شش ماشه در طبيخ افزايند و استعمال اطريفل ملين معلوم نيز مفيد بود . و اگر صفرا و خون هر دو با بلغم مركب بود اطريفل صفير خورده شاهتره شش ماشه مويز منقى ده دانه گل سرخ باديان هر يك شش ماشه جوشانيده دهند و يا اطريفل كشنيزى همراه پرسياوشان شش ماشه انجير زرد چهار عدد شاهتره چهار ماشه جوشانيده نبات داخل كرده بخورند باز غلبه صفرا و خون زياده معلوم شود كشنيز خشك چهار ماشه گل بنفشه شش ماشه عوض انجير افزايند . و پاشويه حار از گل بابونه و اكليل الملك و خطمى و عنب الثعلب و زوفاى خشك و حاشا و خردل و نمك طعام و سبوس گندم و نمام و چوب چينى يا عشبه نيز بصداع بارد مفيد است و برنجاسف حلبه اسطوخودوس برگ ابهل و تخم آن و غيره كه در قول مسيحى و جرجانى بيايد حسب حاجت در آب جوشانيده اول انكباب بر آن نموده به آبش نطول كردن نافع صداع بلغمى و اقوى از همه تدابير است و چند قطره آب آن در گوش و بينى نيز چكانند و از شمومات نافعه پيه روباه است و اين شموم هم نفع كلى دارد جندبيدستر مشك شونيز بريان جمله را در پارچه باريك بسته متصل ببويند . و ضماد قرنفل زنجبيل بزر البنج هر يك ماشه افيون نيم ماشه بعد تنقيه معمول است و اين ضماد هم بعد تنقيه بصداع بقيه كفايت كند و مجرب بلاتخلف است جندبيدستر فرفيون خردل هر واحد يك درم افيون ربع درم در شراب كهنه حل نموده ضماد كنند و كذا مر و جندبيدستر و فرفيون هر واحد يك جزو افيون ربع جزو در آب سداب حب بسته به روغن چنبيلى يا قسط سائيده طلا كردن مفيد صداع بارد مادى است و ضماد بابونه اكليل بيخ كبر گل سرخ سداب كروياكمون سنبل الطيب عود شبت نيز نافع و اكثر ضماد شبت فقط دارچينى صرف و خردل به سركه سوده يا فرفيون در آب مرزنجوش حل كرده كفايت مىكند . و جالينوس گويد كه اگر فرفيون به روغن لطيف مثل روغن بابونه طلا سازند در ساعت اين صداع را ساكن كند و با وجود اين بدواى ديگر حاجت نيفتد . و ايضا او گفته كه من در صداع مزمن ضماد سرگين كبوتر صحرائى و حرف استعمال ميكنم . و در شفاء العاجل ازو منقول است كه در صداع بارد ضماد بوش دربندى مركب با جوزبوا و قرنفل و اندكى زعفران در گلاب استعمال مىنمود و نفع عظيم ميكرد و طلاى روغن فرفيون . و ضماد محمد ابن زكريا نيز مفيد صداع مزمن است و طلاى سقمونيا به قدر عدسى به روغن گل سائيده مزيل صداع مزمن است و سعوط مغز تخم سرس باريك سائيده به قدر يك سرخ و يا برگ نورسته كنير خشك كرده سوده منقى دماغ از رطوبت فضليه است و مرزنجوش فلفل گرد دارشيشعان تنباكو دوره بندال هر واحد ماشه زعفران دو سرخ كوفته بيخته سعوط كردن معطس و مزيل صداع مزمن از مجربات اوستادى مرحوم است و كذا سعوط مشك نيم ماشه در روغن بادام يا روغن پسته يك درم حل كرده چند قطره جهت صداع و تنقيه مزمنه مجرب . ليكن در استعمال عطوسات احتياط نمايند كه پيش از تنقيه نباشد ورنه موجب تحريك مواد و اشنداد مرض در آن زمان خواهد شد و بابونه سداب مرزنجوش پودنيه در آب پخته روغن ناردين داخل كرده در بينى و گوش چكانيدن نافع . و اگر مريض كرب با غثيان يا خلش در فم معده خود دريابد قى كنانند . و اگر با تپ باشد از رفتن بحمام اجتناب نمايند . و هر گاه اين صداع مستقر و مزمن و ماده آن متمكن گردد استعمال چوب چينى نافع بود پس اگر صداع به اين تدابير ساكن نشود و برودت مزاج دماغ به حال خود باشد و بلد نيز بارد و سن پيرى و مريض بارد المزاج بود دماغ وسط سر و يا هر دو بازو داشتن زخم تا زمانى دراز تا از آن چرك جارى گردد و ماده ميل بدان جانب نمايد مفيد است و بسا است كه داغ نمودن يك بازو نيز كفايت مىكند . و اگر خوف كورى باشد عرقين صدغين قطع كرده بر آن داغ دهند و تقليل آب و غذا و تلطيف او در اين صداع از واجبات است و به اغذيه هماره يابسه ناشف رطوبات مثل قلاياد و مطنجنات و كباب با توابل غير مصدعه مانند دارچينى و قرنفل و ساذج و خولنجان و كرويا غذا