بسيار نافع است و كذا شم نارنج و برگ ترنج و نسرين و روغن آن و عنبر و عود و صعتر و بابونه و زعفران تنها و بدارچينى و قاقله كبار و زباد و غاليه هر واحد سودمند . و اگر آهك را بر كفد است به اندك نوشادر بمالند كه آب شود و نزديك بينى برده چند مرتبه نفس را بكشند مجرب است و بوئيدن شونيز بصره بسته گرم نموده نيز نافع . و به قول بقراط سليخه و زنجبيل و فلفل سياه و كندش كوفته در خرقه كتان بسته شميدن مفيد صداع بارد است و از نطولات نافعه اين است كه اسطوخودوس برگ غار قيصوم حلبه سبوس گندم نمك شبت بابونه برگ ترنج بادرنجبويه ساذج قرنفل باديان بيخ باديان بيخ كرفس گل سرخ پودينه برى سداب حاشا هرچه ازينها ميسر آيد جوشانيده تنطيل سر نمايند و بر بخار آن انكباب كنند و قطعه نمد به آب او تر كرده تكميد سر كنند و بثفل آن ضماد سازند . و از ضمادات و اطليه نافحه دارچينى يا عطر آن و قرنفل است كه در آب سداب يا آب برگ ليمو بر پيشانى و هر دو شقيقه و يافوخ طلا كنند و تمريخ يك نيم عدد فلفل سياه سوده بر پيشانى و شقيقه در ازاله صداع بارد مجرب است و طلاى قرص مثلث در آب حنا سوده از براى صداع بارد معمول و دو عدد مغز بادام به روغن سرشف سائيده طلا كردن و كبابه چينى سائيده به گلاب سرشته ضماد نمودن مجرب و يا پوست بيخ بيد انجير زنجبيل زعفران سائيده طلا نمايند كه مجرب استاد مرحوم است و يا بابونه اكليل الملك مرزنجوش نمام برنجاسف مساوى سائيده روغن ياسمين و روغن گل آميخته ضماد كنند كه براى صداع بارد معمول و مجرب حكيم شريف خان مرحوم است و ضماد مرزنجوش مرمكى اكليل الملك زوفاى خشك بابونه شونيز مساوى سائيده به آب مرزنجوش سرشته نيز نافع و كذا تضميد جندبيدستر و حب الغار و قسط كبابه چينى در آب سداب و گلاب بسيار مفيد . و اگر گوگرد عوض قسط و كبابه گرفته مساوى در روغن گاو يا روغن گل سوده بر پارچه طلا نموده بر پيشانى بچسبانند براى صداع بارد قوىتر است و طلاى خاكستر چوب انجير به سركه به نحوى كه سركه را بر خاكستر گرم بريزند و بر سر گرم گرم طلا نمايند و همچنين سركه با برگ شقايق النعمان سرخ و يا طلاى بوش دربندى نافع است و كذا ضماد پوست نارنج و نزد حكماى هند ضماد گل مچكند سودمند و طلاى نركچور به دستور و ضماد سنبل چينى به گلاب سائيده و كذا زنجبيل به روغن بيد انجير سوده و كذا برگ سهجنا به آب سائيده و كذا فلفل سرخ قدرى به آب سائيده و كذا پوست بيخ بيد انجير بزنجبيل و نانخواه يا بصبر به آب سائيده همه گرم كرده مفيد صداع بارد است . و از بخورات بخور دخان انيسون و ايرسا و عود و جندبيدستر و قسط و راتينج و قفر اليهود و سندروس هر واحد مفيد است . و از اغذيه مزوره كه از نخود و مغز قرطم و اندك شكر ساخته باشند و يا قليه گوشت چوزه مرغ و دراج و تيهو و غيره طيور كوچك برى و جبلى با بازير حار مقوى خوشبو مثل زيره و فلفل و قرنفل و زعفران و هيل و دارچينى و ساذج هندى و نيز ثوم و پياز مناسب است و كذا هر غذايى كه بخردل و گندنا و سداب و سير و حلتيت و كرديا و صعتر و افاويه و توابل سازند و بيضه نيمبرشت و فطر و عسل و زيرباجات نافع و گرفتن بخار مزورات بشورباجات خصوصا هنگام خوردن كه گرم باشد و بخار آنها به دماغ برسد و عرق آيد مفيد است و به جاى آب ماء العسل بدهند و فواكه يابسه مثل انجير خشك و مويز و پسته بخورند . اقوال حكما : [ سويدى ] سويدى مىنويسد كه بابونه شربا و ضمادا و نطولا كه محلل بلاجذب به جهت تقويت عضو است و كذا ترياق فاروق و شراب كهنه شربا و ضمادا و قطور روغن شونيز در بينى و طلاى او بر يافوخ و كباش قرنفل شما و شربا و ذرورا بر مقدم سر و نارنج شما و شربا و ضمادا و نانخواه به دستور و روغن تخم ترنج شما و سعوطا و ضمادا و تخم تلخ مشمش ضمادا و روغن او سعوطا و خوردن خردل معه چقندر مسلوق و ضماد صرف بارد جو و مصطكى در آب گرم يا عرق قرنفل سرشته و كذا حب الغار مقشر و مثل او سداب به عرق قرنفل بعد خروج از حمام چند بار و كذا زنجبيل به روغن خيرى و كذا خردل سوده در آب فرنجمشك سرشته گرم كرده در حمام ضماد كردن و كذا فرنجمشك ضمادا همه در صداع بارد از مجربات من است . و شرب ايرسا مطبوخ به شكر شيرين كرده و بخور مريم و عرق بادرنجبويه و طبيخ شبت و عصاره او و شيح ارمنى مطبوخ و پوست نارنج مطبوخ با شكر و بسباسه و قاقله كبار و برگ حب الكلى دو درم . و اكل عود هر روز يك درم بماء العسل گرم تا بست روز متواتر و يا جندبيدستر به ماء العسل و يا بادرنجبويه خام و پخته و يا جوزبويا و يا حرمل و يا هليله كابلى و يا شبت خام و پخته و يا سر خرگوش و لحم او مشوى و مطبوخ به افاويه و يا كرنب مسلوق و يا مشك و يا فرنجمشك و يا اشق يك درم به شراب كهنه و يا قفر اليهود و يا ثوم در غير روز دور . و سعوط صبر يا فرفيون يا خولنجان يا بخور مريم يا جوزبوا يا دارچينى يا زعفران و مشك مساوى سه بار تا سه روز يا زهره كفتار سه مرتبه تا سه روز متصل يا زنجبيل يا شحم حنظل يا قسط يا حلتيت يا زهره خرگوش يا كندر يا خردل يا فاوانيا يا زرنباد هر كدام كه باشد به قدر يك حبه در روغن بادام و يا آب برگ سوسن سه روز متواتر يا روغن ناردين يا آب مرزنجوش يا عصاره قثاء الحمار يك حبه به شير دختران يا مغز بادام تلخ به روغن گل يا روغن او تنها يا به سركه و يا موميايى يكه حبه به آب مرزنجوش و يا روغن زنبق و يا روغن شونيز به شير دختران و يا روغن بلسان يا عصاره