و يا لعاب آن و يا شيرهء تخم خيارين و مغز تخم كدو و مغز تخم هندوانه با عرق نيلوفر و يا كاسنى و غيره به اشربهء مذكوره بدهند و وقت شدت حرارت قرص كافور يا قرص طباشير افزايند و در صورت قبض طبيعت استعمال آلوبخارا و تمر هندى و خوبانى و عناب مناسب و در حالت لينت طبع انار ميخوش و به و زرشك مفيد و از گشنيز و تخم كاهو و بنفشه هر واحد يك درم در آب شيره برآورده به شكر شيرين كرده يك توله اسبغول پاشيده بدهند و گاهى شربت نيلوفر دو توله عوض شكر مىآميزند . و اگر مناسب دانند گل بنفشه نه ماشه نيلوفر تخم كاهو تخم خطمى هر يك شش ماشه خيسانيده به اشربهء مذكوره بدهند و گاهى اصل السوس كه مخصوص دماغ است به قدر چهار ماشه مىافزايند و نقوع حامض و حلو به شكر يا شربت نيلوفر يا شربت بنفشه نيز مفيد و همچنين سفوف مغز خيارين و مغز تخم كدو و تخم خرفه با نبات مساوى نافع و داشتن پارچه مبلول به روغن گل و سركه و گلاب بر سر بتكرار و تجديد آن بعد گرم شدن معمول است . و اگر موسم گرما و حرارت قوى باشد بر برف سرد نموده به كار برند و وزن روغن گل دو جزو و گلاب چهار جزو و سركه يك جزو نوشته‌اند و گاه صندل سفيد سوده نيز اضافه مىنمايند و گاهى لعاب اسبغول مىافزايند ليكن به صورت نزله يا سرفه استعمال روغن و سركه و گلاب منع است . و اگر از اين تدبير زائل نگردد و حاجت تبريد زياده باشد آب بقول و اوراق و گلهاى بارده مثل كدو و خيار و تربز و كاهو و كاسنى و خرفه و گشنيز و بنفشه و نيلوفر مفرد يا مركب با روغن گل بياميزند و در صورت كثرت بخارات در سر و در انحطاط مرض روغن بابونه به قدر ثلث آميزند و گل سرخ تازه ضماداً و شماً به قول حنين نافع صداع حار است . و به قول تميمى شرب و ضماد عصارهء آن مسكن صداع حار بود . و پاشويه از آرد جو سبوس گندم برگ بيد هر واحد يك كف گل خطمى پنج توله نمك طعام چهار توله نمودن و بعد از آن اطراف بستن مفيد است . و اگر حرارت زائد بود گل بنفشه و نيلوفر هر يك پنج توله كدوى سبز يك عدد بيفزايند و يا از نمك شور دو دام سبوس گندم سه مشت برگ كنار برگ خطمى برگ عنب الثعلب هر يك نيم پاو تخم خطمى چهار دام در آب جوش داده هرگاه نصف بماند نيم‌گرم پاشويه نمايند . و اگر ادويهء ديگر بهم نرسد صرف آب گرم و نمك شور سبوس و برگ كنار هم كفايت مىكند . و شموم صندل و كافور و جرادهء كدو در گلاب سائيده فى الفور تسكين بخشد . و هرگاه خيار را قطع كرده ببويند همى نأثير دارد و شميدن گلاب و پاشيدن قدرى از آن بر چهره نيز مسكن سريع است و كذلك آب بيد و بوييدن گل خشخاش تازه و گل بيد و عرق او و بهرامج و سفرجل و گل باقلا و پوست بيخ لفاح و آس سبز و نمام هر واحد مفيد دردسر حار است و سعوط كافور و افيون هر واحد يك سرخ در شير دختران گداخته روغن گل آميخته براى تسكين صداع شديد الالم معمول است و اين سعوط طباشير نيز مجرب است طباشير دو ماشه شكر طبرزد يك ماشه افيون زعفران هر واحد نيم ماشه در شير زنان و روغن گل و روغن بنفشه حل كرده به قدر حاجت سعوط نمايند و سعوط افيون به قدر عدس در آب عنب الثعلب حل كرده و بعد از آن سه قطره روغن بنفشه نافع است و كذا دو شعيره كافور به آب كاهو و يا به روغن گل مجرب و تسعيط روغن نيلوفر يا روغن كدو يا روغن خشخاش يا شير دختران و يا بزر البنج سفيد و يا آب كدو و يا آب كاهو يا آب گشنيز تازه يا آب كاسنى تازه يا آب برگ عنب الثعلب هر واحد نافع صداع حار است . و ادهان نافعه طلاءً و سعوطاً روغن كدو و كاهو و نيلوفر و خيار و غيره ادهان غير قابضه است و تدهين و تسعيط روغن لبوب سبعه نيز براى صداع حار و يابس نافع است . و ضماد اين قرص مثلث در آب گشنيز سبز يا آب كوكنار سائيده در تسكين صداع حار معمول است مر مكى افيون بزر البنج لادن كافور زعفران پوست بيخ لفاح هر يك پنج درم كندر انزروت آمله گل ارمنى هر يك دو درم كوفته بيخته به گلاب و آب كاهو سرشته اقراص سه پهلو سازند . و اگر گشنيز خشك را بريان كرده به سركه و روغن گل سائيده مكرر طلا كنند براى صداع حار و آنكه عرض تبهاى گرم بود معمول استاد مرحوم است . و ايضا آرد جو به سركه و روغن گل و گلاب خمير كرده بر جبهه و صدغين ضماد كردن براى صداع حار عجيب التأثير است و ضماد آرد جو گل خطمى سفيد گل بنفشه گل نيلوفر مساوى به گلاب و اندكى سركه و روغن گل سرشته نيز معمول است و در صداع شديد الحراره گل نيلوفر گشنيز و گل بنفشه پوست خشخاش باريك سائيده و اندكى گلاب و قدرى افيون و كافور داخل كرده به كار برند و يا آرد جو گل بنفشه و نيلوفر به لعاب اسبغول كه در گلاب برآورده باشند سرشته ضماد نمايند و هنگام شدت درد و بيخوابى براى تخدير پوست خشخاش زياده ميكنند و گاهى بزر البنج بلكه قدرى افيون باندكى زعفران كه مصلح آن است مىافزايند . بالجمله اگر در صورت شدت درد احتياج باستعمال مخدرات افتد ابتدا بكاهو و تخم خشخاش و پوست آن كنند اگر كفايت نكند افيون و بزر البنج و بيخ لفاح قدرى به ادويه ديگر آميخته استعمال نمايند ليكن از مخدرات صرف حذر كنند كه مورث ظلمت بصر است . و ايضا در