از تولد ارسال زلو مىكنند و جذب زلو از حجامت قوى بود و فصد بعد از دوازده سالگى و نزد بعضى از چهارده سالگى تا آخر عمر جائز است و حجامت در تاريخ شانزدهم و هفدهم ماه بهتر بود و فصد وقتى كه قمر ناقص النور باشد مناسب بود . و اگر ضرورت باشد در هر حال و هر وقت فصد و حجامت به كار برند مگر در روز بحران نكنند و حائضه و قولنجى و فربه و لاغر بسيار را فصد نكنند و كسى كه در فصد غشى كند پيش از فصد قى بايد كرد و صفراوى مزاج را پيش از فصد شربت انار و سيب و بلغمى مزاج را گلقند و مرباى به مناسب بود و يا حكم فصد بر نهار كنند كه از اين تدبير هم غشى نمىكند و فصد سررو تنقيه خون از ما فوق گردن مىكند و باسليق از ماتحت گردن و هفت اندام از تمام بدن و حبل الذراع حكم سررو دارد و ابطى حكم باسليق و اسيلم دست راست علل جگر را و چپ امراض طحال را نافع بود و بايد كه بعد از فصد اسيلم دست در آب گرم دارند و فصد عرق النساء جهت دوالى و عرق النساء و نقرس و فصد صافن از براى ادرار حيض و منافع عرق النساء و از براى امالهء ماده به اسفل و فصد مابض كه در باطن گوزانو است در ادرار حيض و امراض مقعد از صافن قوىتر بود و فصد چهار رگ براى قلاع و قروح و بثور دهن و فصد رگ زير زبان كه در باطن ذقن است براى خناق و اورام لوزتين كنند و حجامت تنقيه از نفس عضو مىكند و ضرر آن به اعضاى رئيسه نمىرسد و جوهر روح را كم استفراغ مىكند و حجامت بر ساق خليقه يعنى قائم مقام صافن بود و حجامت بر نقره يعنى مغاك پس سر خليفهء اكحل است و حجامت ما بين كتفين خليفهء باسليق است و حجامت بىشرط براى جذب ماده از جهتى به جهت ديگر و براى تحليل رياح و تسكين درد نيز نافع بود و ادويه معدلهء خون كه در حالت جوش خون و عفونت آن به كار آيد مثل كاسنى و كاهو و كشنيز و گل سرخ و آب ليمو و سكنجبين و شربت عناب و شربت صندل و مانند آن است هر چه سرد خشك باشد و آنجا كه به سبب آميختن صفرا در خون رقت شود و علامت صفرا شريك بود و كف زرد بالاى خون باشد مسهل صفرا دهند و خصوص هليلهء زرد و شربت عناب و آب عدس و آب كاسنى سبز مروق مفيد بود . و اگر از آميختن رطوبت بلغمى خون رقيق گردد و آثار غلبهء بلغم نيز باشد و رنگ خون سفيدى زند مسهل بلغم دهند خصوص هليله كابلى و مجففات رطوبت مثل بالنگو و ريحان و پرسياوشان و مانند آن هر چه خشك مائل به گرمى باشد مناسب بود و ماليدن بدن و رياضت انسب . و اگر خون غليظ گردد ملطفات مثل سكنجبين و آب آلو و آب باديان و شاهتره دهند پس اگر آثار سودا يافته شود و رنگ خون مائل به سياهى باشد مسهل سودا دهند . و اگر غلظ خون از آميختن بلغم غليظ بود و آثار بلغم نيز يافته شود مسهل بلغم دهند و براى تقطيع بلغم ترشىها انسب . طريق علاج امراض صفراوى بهر تنقيه سه چهار روز اين منضج بارد دهند عنب الثعلب گل بنفشه گل سرخ تخم خطمى شاهتره تخم كاسنى نيم‌كوفته هر يك هفت ماشه گل نيلوفر پنج ماشه عناب آلو بخارا هر يك پنج دانه شب در آب گرم تر كنند صباح ماليده صاف نموده گلقند يا خميرهء بنفشه دو توله در آن ماليده باز صاف نموده بخورند و جايى كه تپ شديد باشد احتياج منضج نمىشود و در ايام مسهل مغز فلوس هفت توله ترنجبين تمر هندى گلقند هر يك چهار توله شيرهء مغز بادام پنج دانه در منضج افزوده تنقيه كنند و اين مسهل بارد است . و اگر در روز مسهل قشنگى شود عرق عنب الثعلب عرق كاسنى اندك اندك بنوشند و غذا دو پهر آش جو وقت سه پهر كهچرى مونگ ملايم بخورند و مسهل متواتر ندهند بلكه در ميان هر دو روز تدبير لعاب بهدانه سه ماشه و شربت بنفشه دو توله اسپغول شش ماشه پاشيده دهند . و اگر اين مسهل قى شود باز همان وقت مغز فلوس گلقند ترنجبين تمر هندى در عرقيات ماليده صاف نموده شيرهء مغز بادام بالاى آن ريخته بخورند . و اگر مسهل عمل نكند از عرقيات نيم‌گرم و شيافات اعانت كنند و يا شربت ورد مكرر چار توله در آب سرد آميخته بنوشانند و از ترنجبين دو نيم درم صابون خطمى نمك طعام از هر يك پنج درم شكر سرخ دو نيم درم به دستور متعارف شياف ساخته بردارند و به روز خوردن اين مسهل خواب نشايد كرد و كسى را كه در مسهل عادت مىباشد پيش از مسهل به دو روز قى كند تا معده پاك شود و روز مسهل اول اندكى مقويات معده مانند شربت انار تناول كند و ادويه معدل صفرا مثل لعاب اسپغول و بهدانه و سيره تخم خرفه و شيرهء تخم كاسنى و شيرهء تخم خيارين است و هر چه بارد رطب باشد و نقوع كشنيز با نبات نافع و صندل سفيد به گلاب سوده مسكن حرارت شديد است و آب كاسنى سبز مروق با نبات يا ترشى آميخته اثر تمام دارد و در تصفيه خون نيز بىعديل خصوصاً چون در آن از خرفه و خيارين و تخم كاهو شيره كشند و كافور به قدر دو حبه حرارت عظيم بنشاند و حموضات بتمامه معدل صفرا است و از ادويه مركبه قرص طباشير و كافور و شربت آلو و بنفشه و نيلوفر و غيره است . طريق علاج امراض بلغمى بهر تنقيه اين منضج گرم بيخ كاسنى بيخ باديان بيخ كرفس بيخ اذخر باديان هر واحد نيم‌كوفته پرسياوشان هر يك هفت ماشه اصل السوس