و اكثر زنان را بهم رسد بايد كه بيضه نيمبرشت و كشك جو كه در آن لحم كوفته پخته باشند و حريره معمول از نشاسته و روغن بادام و شكر و ماء اللحم سينه ماكيان و گردن بره كه در طبخ قدرى آب به و شراب ريحانى چكانيده باشند غذا سازند و به روغن بنفشه و شير دختران سعوط كنند و نجبيص آرد سفيد و روغن بنفشه و شير دختران و اندك شراب غلاف سر نمايند . [ بوعلى ] بوعلى مىنويسد صداع يابس كه با ماده صفراوى يا سوداوى باشد مذكور شد و صداع يابس بلاماده پس اول علاج آن تدبير مريض به اغذيه مرطبه جيد الكيموس است و خصوصاً كثير الغذاء مثل زرده بيضه و مثل شورباى چوزه مرغ فربه و كبك و تيهو و حريره‌هاى چرب به روغنهاى رطب بعده از جهت حار و بارد به سوى چيزى كه موافق تر باشد ميل كنند و از آنچه بدان انتفاع يابند استعمال سعوطات مرطبه به ادهان محموده مثل روغن بادام و روغن كدو و غير آن است . و اگر در چيزى ازينها احتياج به سوى تعديل تبريد يا تسخين افتد روغنهايى كه تعديل آن نمايند ممزوج سازند و گاه يبس نقصان بين در جوهر دماغ مىآرد و آن را مهيا باوجاع مىگرداند و در آنجا بايست كه استعمال سعوط بمغز ساق بز و گوساله و پيه ماكيان و تيهو و دراج و تدرو و مسكه گاو و بز نمايند و بر سر مالند و از چيزهائى كه ايشان را نفع مىكند تضميد سر بفالوده رقيق معمول از ميده گندم و جو به حسب حاجت و شكر سفيد و روغن بادام و كدو است و يا ريختن رقيق آن بر تارك سر و باكليل از آرد طوق كرده باشند تا آنچه بر سر ريزند محتبس ماند . [ مجوسى ] مجوسى گويد كه در صداع حادث عقب ولادت از كثرت دم نفاس تدبير زن به غذاى معتدل مثل زرده بيضه و گوشت بچه ماكيان و حملان شيرخواره و حريره معمول از مغز نان سميذ و روغن بادام و شكر طبرزد و سعوط به روغن بنفشه يا نيلوفر كه از روغن مغز تخم كدو ساخته باشند مع شير دختران سازند و شير مذكور به روغن بنفشه و روغن مستخرج از حلوا و فالوده بر سر مالند و حلوا معمول از بيضه و روغن بادام و شكر طبرزد و آرد ميده بخورانند و پست منقوع به شكر و روغن بادام نوشانند و ماهى باربى و رضراضى به طريق اسفيدباج پخته يا به روغن بادام يا كنجد تازه بريان كرده بخورانند . و اگر در آنجا تپ باشد مزوره كدو و سرمق و اسفاناخ و مانند آن دهند و همچنين است تدبير صداع حادث از سائر استفراغات به اغذيه مرطبه جيد الكيموس مع استعمال سعوطات و نطولات مقوى دماغ و مرطب آن و علاج صداع حادث از غم و هم كثرت خواب بعد غذا است و ترطيب دماغ به استنشاق روغن بنفشه و روغن تخم كدو و شير دختران . علاج صداع جماعى و اين يا به سبب احداث يبس يا به سبب تهيج بخارات به سوى دماغ يا به سبب ضعف اعصاب مىباشد پس اگر به سبب يبس متولد از كثرت خروج منى باشد تقدم افراط جماع و لاغرى بدن بر آن گواهى دهد بايد كه سائر تدبيرش مانند علاج صداع يبسى نمايند بعد مائل كردن مرطبات بتسخين و مع فرط رعايت تقويت دماغ و اوفق آنكه به اغذيه خفيفه لطيفه علاج كنند مثلًا نخوداب گوشت بره شيرخواره و طيور خفيفه مثل تيهو و دراج و كنجشك و مغز سر كنجشك با بعض فواكه مانند سيب و به و زردك و چقندر يا با ماش مقشر بنان و يا شيربرنج و مهلبه كه از شير بز ساخته باشند . و يا زرده بيضه مرغ نيمبرشت يا نبات شيرين كرده و دارچينى بر آن پاشيده و لبوب با شكر و ادمنعه حيوانات بخورند و شير گاو و ماء اللحم بنوشند و خوردن مرباى خصية الثعلب و زردك و شلجم و ستاور نيز نافع و خصية الثعلب سه ماشه سوده به مرباى به دو توله سرشته ورق نقره يك عدد پيچيده بخورند بالايش شربت سيب و شربت انار شيرين هر يك دو توله در ماء اللحم ساده نه توله حل كرده تخم شربتى هفت ماشه پاشيده بنوشند . و يا طباشير دو ماشه جواهر مهره چهار حبه به آمله مربى يك عدد سرشته ورق يك عدد پيچيده بخورند و دواى مذكور با عرق بيد مشك پنج توله بنوشند و به آب شيرين نيم‌گرم غسل كردن و روغن بنفشه و نيلوفر در بينى چكانيدن و بر سر ماليدن و چرب كردن گرده به روغن گل و داشتن هر دو خصيه در آن تا يك ساعت نجومى در رفع اين درد مجرب است . و تناول فواكه خوشبو و بوئيدن آنها و عطرها و خوردن لبوبات و جوارشات باهيه مقوى اعضاى رئيسه و سكون در مساكن طيبه و خواب بر بستر نرم و ترفه در مطعم و مشرب و دلك معتدل و چرب كردن هر دو خصيه و ذكر و گرده بقيروطى كه از پيه گرده بز دو توله موم يك توله روغن گل سه توله روغن ياسمين دو توله ساخته باشند . و ماليدن روغن گل تنها نيم‌گرم بر مؤخر سر از مجربات است و همچنين خوردن شراب يك نيم توله در گلاب و عرق سيب هر يك پنج توله و استعمال ميوهاى مقوى اعضاى رئيسه و كليه بسيار مفيد است . و كذا استعمال حقنهاى مسمن گرده و تناول نان مجفف در تنور مدقوق و منقوع در جلاب و مغز بادام و پسته و چلغوزه و فندق و حبه الخضرا كوفته در آن سرشته باندكى باديان و شورباى مرغ فربه و بط فربه و گوشت بزغاله