مخارج مملكتى را بعرض مىرساند كه شاه پس از صرف صبحانه « 16 » با « صحيح است » خود بدانها صحه مىگذارد . وى بر طبق رسم آن كشور با انگشتان خود چلو برمىدارد و بىآنكه نگاه كند مىداند چگونه چيز خوب را از بد جدا كند ؛ در نتيجه من بارها شنيدم كه مىگفت : شما چطور با اين ابزارها غذا مىخوريد ، مزهء غذا از سر انگشتان آدم شروع مىشود . شاه هرگاه اشتها نداشته باشد ، گاه‌گاه لقمه‌هاى كوچكى برمىدارد و آن را در دهان مىگذارد ، ولى قبل از نيم ساعت دستور برچيدن سفره را نمىدهد ، زيرا نزاكت در ايران چنين حكم مىكند كه شاه هميشه با اشتها باشد . سرانجام به مرباها ، ميوه و پنير مىپردازد كه پايان غذا بشمار مىرود . روزى براى او رب انار در ليوانى بلورين آوردند . شاه قدرى از آن در دهان برد و هنگامى كه انگشتان خود را مىليسيد ، شيشهء شكسته‌اى به لثه‌هايش چسبيد . شاه كه به سوءقصدى مظنون شد بلافاصله به قتل شربت‌دارباشى فرمان داد ؛ اما به سبب شفاعت عمومى ما ، مرد بيچاره از مرگ نجات يافت ولى حسابى فلكش كردند . شاه فقط آب يخ يا ماست و يا شربتى كه در يخ خنك شده باشد ميل مىكند ؛ ماست و شربت را در كاسه‌هاى چينى ، و آب را در تنگهاى ميناكارى ، يا در كوزهء سفالين برايش مىآورند . پس از صرف غذا يكى از خدمهء مخصوص لگن طلائى را براى شستن دست و دهان ، و ديگرى قليان و فنجانى قهوه به حضور مىآورد . به عنوان عصرانه برايش ميوه ، بستنى ، هندوانه ، خربزه ، خيار ، كاهو و غيره - هرچه نوبرانه به بازار آمده يا از ولايات رسيده باشد - مىآورند . شبها شام را در اندرون صرف مىكند . اينكه همواره اين مقدار زياد غذا بايد بر سر سفره شاهانه باشد دلايل متعدد دارد . اول اينكه جلال و شكوه شرقى چنين ايجاب مىكند ؛ بعد اينكه باقيماندهء طعام ، غذاى همهء درباريان را تشكيل مىدهد ؛ سوم به دليل حفظ امنيت شخصى شاه ، زيرا چون وى مىتواند از هريك از اين ظروف متعدد غذا بردارد ؛ مسموم كردن غذا با افزودن چيزى در ظرفها ، تقريبا عملى نيست و بعد هم در نظر بايد داشت كه صدها نفر ديگر نيز از بقاياى اين غذا سد جوع مىكنند . باوجود اين همه ، شاه هر روز از طرف مادرش مجموعه‌اى سر به مهر دريافت مىكند محتوى خوردنيها و نوشيدنيها كه خواجهء اول آن را به همراه خود مىآورد . قبل از باز كردن مجموعه به دقت تمام مهر آن ، مورد آزمايش و تدقيق قرار مىگيرد . گاهى شاه مهمان يك وزير يا يك صاحب‌منصب عاليمقام ديگر دولت مىشود . از آنجا كه ترتيب دادن چنين ضيافتى كه حتما با هداياى شال و طلا به حد اقل قيمت دو هزار تومان ، همراه است و خيلى گران تمام مىشود فقط به قصد آن برپا مىگردد كه يا همچنان صاحب‌خانه طرف توجه مخصوص باقى بماند و يا مقام پردرآمد ديگرى دريافت كند و سيل پول را به جيب خود و

--> ( 16 ) . ظاهرا در اينجا منظور ناهار است نه صبحانه . - م .