ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

97

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

آن‌قدر زياد غذا تهيه كنند ، تا نه تنها كسانى كه سر سفره بوده‌اند و همچنين تمام خدمه متعدد منزل از آن سير شوند ، بلكه پس‌ماندهء غذا به گدايان و زوايد آن به سگان كوچه و خيابان برسد . از آنجا كه همهء غذا را يكباره سر سفره مىآورند ، ديگر در طول مدت صرف آن پيشخدمتها كارى ندارند ؛ فقط در مهمانيهاى بزرگ در ميان سفره فضاى بازى هست كه دو نفر نوكر در آنجا در حركتند تا به سرعت ظرف مورد علاقه را به ميهمانها برسانند . جنبهء عملى اين تمهيد را با توسل به هندسه بهتر مىتوان به ثبوت رساند . وقتى كه در نظر بگيريم نسبت قطر به محيط 1 به 14 / 3 است مىتوانيم دريابيم كه چه وقت زيادى با اين تمهيد صرفه‌جوئى مىشود . هيچ‌چيز براى ايرانى غم‌انگيزتر از آن نيست كه ناگزير باشد غذاى خود را به تنهائى بخورد ؛ پس او ، و بخصوص زنان - و حتى در طبقات كم درآمد نيز اين مطلب مصداق دارد - علاقه دارند كه گاه‌گاه مهمانى بدهند . براى اين كار روزها و رسوم خاصى در نظر گرفته شده است ، مثلا اگر مهمانى روز چهارشنبه برسد زن خانه به محض ديدن او به پشت‌بام مىرود ، كوزه‌اى را به پائين مىاندازد و چند بار در حال خلسه مىگويد : « مهمان آمد ، مهمان ؛ چه بدهم بخورد ؟ » به علت افراط در غذاهائى كه براى مهمان مىپزند هر مهمانى خرج زيادى برمىدارد ؛ زيرا هرچه بيشتر مهمان مورد توجه باشد به همان نسبت بايد مقادير زيادترى غذا سر سفره بياورند ، چنان كه حتى گاه مقدار غذائى كه براى صد نفر كفايت مىكند در مقابل معدودى مهمان گذارده مىشود . اغلب مهمانان با خدمهء متعددى مىآيند كه بايد همهء آنها و اسبها را غذا داد و پذيرائى كرد . در چنين مواقعى برنج در پاتيل پخته مىشود و تعداد زيادى گوسفند ، بره و مرغ ذبح مىكنند . چون رسم است كه مدعوين چند ساعت قبل از غذا حاضر شوند در اين فاصله به تناوب چاى ، قهوه ، شيرينى و شش كباب تعارف مىكنند آن هم به وفور . چنين جشنى تقريبا يك روز تمام وقت مىگيرد . دعوت به ميگسارى معمولا در خفا انجام مىگيرد و مدعوين فقط از دوستان نزديكند . محل ميگسارى منحصرا در اندرون است كه فقط تعداد كمى از خدمهء مورد اطمينان شاهد برگذارى آن هستند . ميهمانان چندان شراب مىخورند كه بىهوش و گوش بر زمين مىافتند . رقاصه‌ها و مطربها ناچارند با حركات و آوازهاى قبيح خود حضار را شاد و مسرور كنند ؛ صحنه‌هاى ديگرى هم در حال مستى رخ مىدهد كه تشريح و توصيف آنها را در صلاحيت خود نمىدانم . بسيار مىشود كه به ورق و طاس هم دست ببرند و مبالغ هنگفتى برد و باخت بشود . محمد شاه اغلب نمايندگان اروپائى را دعوت مىكرد . در زمان شاه فعلى فقط يك‌بار چنين شد و آن هم هنگام انتصاب قاسم خان به ولايتعهدى بود . بر سفره‌هائى كه به آئين اروپا چيده شده بود با مقدار فراوان غذا ، با شربتهاى خوشمزه و دوغ پذيرائى كردند . اما جاى شراب خالى بود . پس از صرف غذا در حضور مهمانان چند صحنه به نمايش گذارده شد . همه حاكى