شيشهء كوچكى از اين مايع را با خود در مسافرت داشته باشد . ج . ارك تهران از ميدان بزرگ شهر ، موسوم به سبز ميدان با عبور از پل كوچكى كه بر فراز خندق زده شده به ارك مىتوان وارد شد . در داخل ارك مقر و منزل شاه قرار دارد با همهء باغها ، حياطها ، كوشكها و حرمهايش ؛ ارك كه محيط آن به ده هزار و هشتصد متر « 25 » بالغ مىشود با يك ديوار چينه‌اى محاط شده است . از آن گذشته ارك داراى قصور بيشترى هم هست كه به صدر اعظم و وزير جنگ تعلق دارد و عمارت مخصوص سفارت روس ، مدرسهء نظام ، توپخانهء جديد التأسيس كه ماژور كرسيس « 26 » اتريشى آن را تجديد سازمان داده است و چند كلبهء گلى كوچك كه مخصوص جاى دادن گروگانهاى تركمان « 27 » است نيز در آن واقع است . تمام زمين ارك به شاه تعلق دارد ؛ وى محق است كه هر وقت ميل كند هرجائى را بدون پرداخت غرامت براى ساختمان در آن قطعه زمين تملك كند و البته بايد گفت كه بندرت « 28 » از اين امتياز خود استفاده مىكند . به همين دليل قيمت اين املاك از آن جهت كه ممكن است مصادره شود بسيار اندك است . درست بر فراز پل ، كوچهء باريكى پس از عبور از در نقاره‌خانه « 29 » به ميدان شاه مىپيوندد . طول ميدان 216 متر و عرض آن 108 متر است . اينجا ميدان مشق و محل تمرين توپخانه است ؛ دورتادور آن غرفه‌هائى براى توپچيها تعبيه شده ؛ در وسط آن سكوئى قرار دارد كه سه عراده توپى را كه

--> ( 25 ) . در اصل شش هزار كلافتر ، به‌هرحال اين رقم با ارقامى كه قبلا در مورد ارك و شهر تهران بدست داده شده است تطبيق نمىكند و تفاوت بسيار دارد . - م . ( 26 ) . Krziz ( 27 ) . در دورهء فتحعلى شاه خانوارهائى از تركمانهاى « تكه » توسط شاهزاده سيف الدوله به تهران فرستاده شدند ؛ به اينها خانه و جيرهء نان داده مىشد . اما در عمل اين تمهيد بيفايده از آب درآمد زيرا طوايف چادرنشين را از ادامهء شبيخون بازنداشت . اعقاب اين تركمانها به آداب و رسوم شبانى پايبند مانده‌اند ، اسب تيمار مىكنند ، به عنوان معالج اسب خدمت مىكنند و چند نوع منسوج را كه خاص سكنهء استپهاست مىبافند . لباس و سرپوش خود را نيز به صورت سنتى حفظ كرده‌اند . همه سنى هستند و به همين دليل ايرانيها به ديدهء حقارت به آنان مىنگرند . از صورت آنها كاملا پيداست كه از نژاد مغول هستند ، چشمهايشان مورب است و استخوان گونه‌هايشان درشت و محكم ، ريششان كوسه و سبيلشان پت و پهن است ، در روى گونهء آنها موى نمىرويد . زنان آنها هرچند پوستشان زردرنگ است در جوانى تقريبا زيبائى و طراوتى دارند اما به محض اينكه پا به سن مىگذارند زشت مىشوند . ( 28 ) . تا آنجا كه من مىدانم اين امر دوبار اتفاق افتاده : پس از طغيان بىسرانجام سالار تمام خانه‌هاى خانوادهء سالار و كليهء متعلقاتش با خاك برابر شد و زمين آن ضبط گرديد ؛ ديگر در حين آخرين جنگ انگليس و ايران قصر شاهزاده سيف الدوله كه تحت الحمايهء انگليس بود براى توسعهء اقامتگاه سلطنتى مورد استفاده واقع شد . پس از عقد قرارداد صلح هم ديگر انگليسيها نتوانستند ادعائى بكنند زيرا حق مالكيت پادشاه نسبت به اين زمينها معتبر بود . ( 29 ) . به فصل « جشن نوروز » مراجعه كنيد .