ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )
496
سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )
باهم اشتباه كردم . در كودكان موارد متعددى از ام الصبيان مشاهده كردم كه در جريان مرض با خميازه و عطسه در ساعت و حتى دقيقهاى معين در روز ، ظاهر مىشد ، دستها و پاها بسردى مىگرائيد ؛ خلاصه بگوئيم كليهء علائم تبلرز را با خود داشت و من هيچ نتوانستم بگويم و دريابم كه كدام مرض به ديگرى تبديل شده بود . گنهگنه در اينگونه موارد مفيد فايدهاى نبود . تدابير پيشگيرى در برابر اين تب عبارت است از رعايت پرهيز درست و اصولا طرز زندگى كه با كيفيات و مقتضيات اقليمى مطابقت داشته باشد . بايد بدقت مواظبت كنند كه سرما نخورند و بخصوص شبها لباس گرم در بر كنند و خود را خوب بپوشانند حتى هرگاه حرارت بستر ناراحتكننده هم بشود . براى خوابيدن حتى المقدور طبقهء اول « 52 » منزل را انتخاب كنند ، زيرا در قسمت همكف تقريبا هميشه به علت تبخير آب حوض هوا آلوده است . همچنين بهتر است اروپائيها از رسم رايج در اين مملكت براى استراحت در زيرزمين به خاطر خنك شدن ، اجتناب ورزند . در مسافرتها لباس گرم با خود بردارند و همچنين از بهمراه بردن مقدار كافى چاى غفلت نكنند ، تا در توقفگاهها و بين راه لازم نباشد عطش خود را با آب فرو نشانند و باز توصيه مىشود مقدارى گنهگنه ، داروهاى قىآور و ملين و از همه بهتر نمك فرنگى ( سولفات منيزى ) با خود داشته باشند . اگر به هنگام شروع حملهء مرض به مقدار زياد ترياك بخورند ، فقط حالت سرما سرما را قدرى تعديل مىكند ، اما گرم شدن و عرق بدن به شدت بيشترى بروز مىكند و در حملهء بعدى مرض ديگر ترياك كلا بيفايده مىماند . بهتر است چه پياده و چه سواره در زير آفتاب تند قرار نگيرند ، و ناگهان حركت و جنبش سريع را به آرامش و استراحت تبديل نكنند و برعكس ؛ به همين ترتيب از تلاش بسيار و خستگى فوق العاده خوددارى ورزند . به ديدن جويبارى فرحبخش اغوا نشوند و در جوار آن چادر نزنند ، بلكه جائى مرتفعتر را در آن ناحيه براى اين كار برگزينند . در فصل پائيز هرچند كه مطبوعترين فصول براى مسافرت است هرگز به مناطقى كه تبخيز است نروند . همچنين بهتر است فرد اروپائى چنان كند كه تاريخ ورودش به ايران به اين فصل نيفتد و هرگاه چنين كارى از عهدهاش ساخته نباشد بهتر است به محض ورود در خانهاى يا چادرى در كوهستان سكنى بگيرد . از ناحيهاى مالارياخيز بلافاصله وارد جلگه نشود بلكه مدتى در كوههاى مرتفع در نقطهاى كه تبلرز بدانجا دسترسى ندارد آرام بگيرد . كسانى كه در دورهء نقاهت بسر مىبرند البته ناگزيرند مدتى دراز باز پايبند پرهيز باشند تا از عودت تب جلوگيرند . ميوه كم بخورند و به اسيدهاى گياهى به هيچ وجه لب نزنند . ديگر مفيد است كه روزانه قدرى شراب خوب بنوشند و فلفل به غذاى خود بزنند . بايد به دقت توجه داشته باشند كه لباسشان گرم و موقع خوابشان معين باشد و بشدت از بروز هيجانات شديد در خود
--> ( 52 ) . معمولا طبقهء اول خانه در اروپا جائى است كه ما در ايران به آن طبقهء دوم مىگوئيم . - م .