ياكوب ادوارد پولاك ( مترجم : كيكاووس جهان دارى )

449

سفرنامه پولاك ( ايران و ايرانيان ) ( فارسى )

چهره‌اش چون كاه زرد شد و حتى نمىتوانست از جاى خود بجنبد . پس از اصرار و ابرام مكرر من سرانجام دلش نرم شد و به نوشيدن شراب خوب شيراز تن در داد و كاملا هم از بيمارى شفا يافت . از آن هنگام وى چندان سرسپردهء شراب شده است كه بدون ملاحظه‌اى از ايمانش ديگر لحظه‌اى هوشيار نيست . به همين ترتيب نيز من در معالجهء و با ، اسهال خونى مزمن ، كم‌خونى ، حالات ضعف و تنبلى روده ، از تنقيهء شراب آثار موفقيت‌آميز ديده‌ام . هرگاه مايع تنقيه مدتى درازتر در شكم بماند بخصوص در مورد بيماران جوانتر آثار كيف و نشأه هم مشاهده مىشود . با وجود مصرف شراب كه كم هم نيست و ساير مشروبات الكل‌دار ديگر من موارد بسيار نادرى از تشمع كبدى و لكه‌هائى به رنگ مس و يك مورد منحصر بفرد از جنون خمرى ديده‌ام . اين مورد اخير مربوط است به مردى كه پانزده سال در انگلستان زندگى كرده بود . وى در حال اوهام هميشه جلادان قرمزپوشى را مىديد و يا به روى قالى مىخزيد و در عالم خيال متوجه عنكبوتها ، رطيلها و عقربهائى مىشد ، و اين حيوانات خيالى را مىگرفت و ترسان و لرزان آنها را در كيسه‌اى مىانداخت . در چهارمين روزى كه مرا به عيادت او دعوت كردند ، ديده از جهان پوشيد . نادر بودن اين بيماريها بدان سبب است كه در مىخوارگى ايرانيان وقفه رخ مىدهد ، يكى به علت اختفاى ميگسارى و ديگرى فرا رسيدن ماه رمضان ؛ و از طرف ديگر به خاطر اعتقاد به تقدير محتوم و اين خود باعث مىشود كه از بروز هيجانات شديد و هوسهاى مخرب جلوگيرى به عمل آيد . عرق عرق كه به آن آب حيات هم مىگويند از كشمش و خرما كشيده مىشود و عرق خرماى ايران بسيار مرغوب است . آن را يا به صورت خالص مصرف مىكنند كه سربازان و نوكران از آن قبيلند يا با شراب مىآميزند . اطبا نيز براى درمان ، آن را تجويز مىكنند . آب‌جو گاه و بيگاه از طريق هندوستان وارد مىشود ولى از نظر مصرف عمومى گران است . بعضىها مصرف آبجو را به دليل آنكه جوشاندهء جو است و بنابراين در شمار مشروبات تخميرى به حساب نمىآيد مجاز مىشمارند . به همين دليل در مصر آب‌جو ( بوزه ) علنا نوشيده مىشود . قميز شير ماديان تخمير شده را قميز مىگويند كه مشروبى است مورد توجه خاص ازبكان ؛ ايرانيها از آن نفرت دارند . به همين ترتيب هم از جائيدن تنبول پرهيز مىكنند .