چهل‌سالگى و در ساحل درياى خزر از سى و پنج سالگى مصرف ترياك كمتر از سالهاى پيش از آن صدمه مىرساند و حتى ايرانيها مدعى هستند كه از پنجاه‌سالگى به بعد بايد ترياك مصرف كرد تا بتوان قدرت و طراوت خود را حفظ نمود و به سنين كهولت رسيد . من خود پيرمردانى را از شصت تا نود سالگى مىشناختم كه از نيم قرن پيش هر روز مقدار معين روزانهء ترياك خود را مصرف كرده بودند . سواى قلت مقدار ترياك مصرفى و يك‌نواختى در استعمال يا حتى افزودن كاملا تدريجى ( و نه يكباره ) آن ، رعايت دقيق ساعت مقرر مصرف ، علت بىضرر بودن به كار بردن مستمر ترياك را توجيه مىكند . بىحالى و سستى خاص شرقيان به داد ايرانى مىرسد ، درحالىكه اروپائى به علت خلق و خوى پرتب‌وتاب و بىقرار خود نمىتواند ساليان دراز از حدود و ثغور معين پا فراتر ننهد ، پس گاه مقدار ترياك را اضافه مىكند و گاه به مرفين پناه مىبرد و در نتيجه نمىتواند جلو خود را بگيرد و در غير ساعت مقرر چه شب و چه روز به مخدر پناه نبرد و به همين دليل در اثر مصرف مداوم آن سلامت و حيات خود را بخطر مىافكند . به همين ترتيب درويشها و فقيرها هم كه روزگار را به بيمارى و بيكارى مىگذرانند همه و همه دستخوش و مقهور بىاعتدالى مىشوند ؛ اينها ترياكى مىشوند يعنى ترياك‌خور و ترياك‌كش حرفه‌اى و در نتيجه دچار تخديرى دائمى هستند كه روح و جسم آنها را دستخوش اختلال مىكند . در حضور خود من درويشى حد اقل حدود هفت درهم را يكباره بلعيد . ترك ترياك پس از مصرف ساليان متمادى نيز بدون هيچ آثار زيانبار ممكن است ؛ تنها بايد دقت كرد كه عمل ترك ترياك خيلى آهسته و تدريجى انجام پذيرد . اما براى بعضيها مصرف ترياك چنان به صورت الزام و احتياج درآمده است كه تمام اعضا و جوارح آنها بدون آن دچار بيمارى مىشود تا اينكه متدرجا به حالت مألوف بازگردند و شفا يابند . فقط معدودى از كسان را ديدم كه ساختمان بدنى آنها كلا در برابر ترياك مقاومت مىكرد و پس از صرف كمترين مقدار آن دچار لاغرى مىشدند و به يبوستهاى سخت و بيخوابى دچار مىآمدند . در عوض مردمى هم هستند كه بدون وارد آمدن صدمه‌اى به سلامتشان مصرف ترياك را تا 20 و 30 گران در روز مىرسانند و چندين سال نيز دوام مىآورند . بدين ترتيب است كه مىبينيم سرجان ملكم « 10 » يكى از كارشناسان اساسى امور ايران در كتاب خود « يادداشتهائى از ايران » مورد زير را حكايت مىكند : « امروز توفيق ملاقات با دوست قديمم محمد رضا خان بيات ، كه از شيراز مىآمد دست داد ؛ وى همچون جوانى چهار نعل به سوى من آمد و از دور با صداى بلند خوش‌آمدى نثارم كرد . وقتى كه وى را جوانتر و چابك‌تر از ده سال پيش در برابر خود ديدم غرق حيرت شدم ، زيرا وى ده سال پيش آن‌قدر ترياك مصرف مىكرد كه كافى بود

--> ( 10 ) . Sir John Malcolm