است ؛ چند نوع شراب ديگر از حوالى اصفهان ؛ شرابهاى همدان كه از نظر طعم از ديگر شرابها به شراب اروپائى نزديكتر است . عرق را همچنين از انگور و مويز مىكشند . اما چون نمىدانند « فوزل « 20 » » را چگونه از آن جدا كنند بسيار بدمزه است . جنس سركهء ايران در عوض فوق العاده خوب است . به همين جهت ترشيهائى كه با سبزى و ميوه‌هاى مختلف با اين سركه درست مىكنند در روسيه مصرف بسيار دارد . ترشيهاى ساخته شده در همدان و شيراز بيش از ساير انواع آنها مشهور است . پس از كشت مو ، ايرانيها بيش از هر چيز به كشت خربوزه و هندوانه عنايت دارند . هرچند كه شرقيها انواع صيفيهاى خوراكى را با ولع تمام مىخورند باز هندوانه و خربزه در اين بين در رأس همه جاى دارد . حتى بنى اسرائيل نيز در بيابان مىناليدند كه : « ما همه در فكر پياز و هندوانه‌ايم . » در تعرفهء قيمتهاى خواربار شهرها بلافاصله پس از نان ، برنج ، گوشت ، پنير ، كره و يخ قيمت خربوزه و هندوانه در بازار مىآيد . در اولين تلگرامى كه شاه فعلى از دستگاه جديد التأسيس تلگراف به كاخ تفريحى سلطانيه دريافت كرد اين خبر ذكر شده است كه در كاشان خربوزه‌ها رسيده است . وى چنان از رسيدن اين خبر خوشحال شد كه تلگرافى شاهزاده علىقلى ميرزا ، يعنى مخابره كنندهء تلگرام را به سمت « وزير علوم » منصوب كرد ! خلاصه بگويم : از شاه گرفته تا گدا هيچ‌كس نمىتواند تصور كند در كشورى كه خربوزه و هندوانه نباشد ، مىتوان زندگى كرد . از آن هم بدتر ، هرگز نخواهند فهميد كه چگونه مىتوان شكر روى نوعى خربوزه پاشيد و آن را خورد . انواع و اقسام متعدد هندوانه و خربوزه ، واقعا حيرت‌آور است ؛ زيرا به زحمت مىتوان روئيدنى ديگرى سراغ كرد كه به اين سهولت شكل ، اندازه ، رنگ و علامت پوست ، عطر ، طعم و دوام خود را برحسب تفاوت زمين يا آب و هوا ، كود يا ساير عوامل ، تغيير دهد . دو روستاى همسايه كه ظاهرا در يك وضع و موقع قرار دارند ، اغلب محصولاتى كاملا مغاير يكديگر به بازار مىدهند . بعضى از اين انواع هرچند كه رسيده است باز پس از مدتى طولانى نگاهدارى ، قابل مصرف مىشود ؛ اما هرگاه آنها را از فشار و سرما حفظ كنند تا فروردين‌ماه هم مىتوان آنها را سالم نگاهداشت . « باد سموم » يا « باد گرم » در رشد خربوزه اثرى سخت نامساعد دارد . برگها را مىپژمرد و به كلى گياه را مىخشكاند ؛ حتى ميوه‌هائى كه در برابر آن مقاومت مىورزند بر اثر دم زهرآگين و آتشين باد چنان دوام خود را از دست مىدهند كه به رغم مراقبت بسيار باز زود خراب مىشوند . خربوزه‌هاى اصفهان شهرت دارد و در آنجا به كشت خربوزه توجه خاص مبذول مىدارند . زمين را با كوشش بسيار آماده مىكنند و با فضلهء كبوتر كه طبق تجربه بيش از هر چيز ديگر به حال خربوزه مساعد است كود مىدهند ؛

--> ( 20 ) . جزء بدبوئى كه در الكل تصفيه نشده وجود دارد و موجب سردرد مصرف‌كنندگان آن مىشود . - م .