و در نتيجه رضايت مىدهد كه پول نقد بدهند و خود را خلاص كنند . درآمد خالص يك ملك چه از طريق اجاره و چه فروش مستقيم محصول به‌طور متوسط بين 12 تا 15 درصد برآورد مىشود . در غلات از هر تخم ده تا پانزده تخم بدست مىآيد ؛ حاصل ميوه و سبزىكارى نيز كمتر از اين نيست . روش كشاورزى روىهم‌رفته ساده است . به اندازه‌اى آب به مزرعه مىاندازند كه حدود ده سانتيمتر روى زمين بايستد . بين دو تا سه روز ، زمين تمام اين مقدار آب را جذب مىكند و حالا ديگر كار بر روى زمين چه با « شخم » و چه با « بيل » آغاز مىگردد . خيش ايرانى عبارت است از تيرى چوبى بدون چرخ كه در قسمت جلو به يوغ گاو محكم شده و در عقب آن گاوآهن نصب گرديده است . با چنين ابزار ناقصى كه توسط گاوى بىرمق و مردنى كشيده مىشود البته فقط مىتوان خراشى به زمين داد ، نه آنكه بتوان واقعا آن را زيرورو كرد . براى سبزى و صيفىكارى و اصولا براى زمينهائى كه بايد با دقت بيشتر به آنها رسيد « بيل زدن » را ترجيح مىدهند . اصفهانيها و بيشتر از آنها گبرهاى يزد به خاطر مهارتشان در بيل زدن شهرت دارند . پس از زيرورو كردن زمين را با غلتكى سنگى ( كلوخ‌كوب ) درمىنوردند تا خاك را بكوبند و هموار كنند و سرانجام بر روى زمين ماله مىكشند . از اين پس مزرعه را به قطعات كوچك چهارگوش با بلنديهائى كه داخل آنها شيار است تقسيم مىكنند ( كرت‌بندى ) تا اينكه آب به همهء زوايا برسد بىآنكه مواد آلى آن شسته شود و برود . برحسب ترتيب ، ديواره‌هاى كرت از يك طرف باز و پس از سيراب شدن مجددا بسته مىشود تا اينكه سرانجام سراسر مزرعه آبيارى شود . براى ايجاد ديواره‌هاى كرت از ابزارى كه به خاك‌انداز شبيه است ( كردر ) استفاده مىكنند . دو مرد اين ابزار را با ريسمانى اين طرف و آن طرف مىكشند . در سفرنامهء عربستان نيبور ، ص 158 ، لوحهء 15 ( H ) تصويرى از اين دستگاه فوق العاده عملى ديده مىشود . روىهم‌رفته از مزارع بيش از يك‌بار در سال محصول برنمىدارند و چون در اغلب نواحى آب موجود براى كشت زمين كفايت نمىكند سال بعد زمين را به حال « باير » مىگذارند . تنها در حوالى شهرهاى بزرگتر و در نواحى اصفهان و يزد مصرف « كود » براى حاصلخيز كردن باغها و مزارع رواج دارد . در آنجا پس از محصول اول ، باز هندوانه ، خربوزه ، خيار و هويج كشت مىكنند . بين محصولات زمستانى ( شتوى ) و محصولات تابستانى ( صيفى ) فرق مىگذارند . در شهر اصفهان كارخانهء كودسازى از رشته صنايعى است كه براى خود اهميتى دارد ؛ برطبق دستور العملهاى مختلف فضولات حيوانى ، برگهاى گنديده ، ماسه ، گچ ، آهك ، خاكستر و غيره را به انواع گوناگون درهم مىآميزند ، شكل مىدهند و موافق با اصولى كه از تجربه حاصل شده است اين يا آن مزرعه و يا بذر را با آن كود مىدهند . همچنين برجهائى براى جمع‌آورى فضلهء كبوتر كه شاردن در كتاب خود طرز ساختمان آن را شرح