احتمال مىتوان گفت نويسنده خود در آنجا و مقام بوده است . 3 . پادشاهان در شوش اقامت داشته‌اند و اين شهر در عربستان ( خوزستان ) قرار دارد ؛ در زمستان اقامت در آن ديار بسيار مطبوع است و در عوض به شهادت بسيارى از شهود و بخصوص خانلر ميرزا در تابستان درنگ در آنجا قابل تحمل نيست ؛ حرارت به اندازه‌اى است كه در طول روز هيچ حيوان وحشى از لانه‌اش خارج نمىشود . در نتيجه اين رسم ايرانى بوجود آمده كه شاه در ناحيه‌اى كوهستانى خيمه و خرگاه برپا كند . به اين منظور در آن حوالى جائى مناسب‌تر از همدان در دامنهء كوه الوند كه از آن نهرهاى متعددى به دشت جارى مىشود و آن دشت را بارور مىكند نمىتوان يافت . ايرانيها امروز نيز آنجا را در شمار ييلاقها يعنى محل اطراق تابستانى چادر - نشينان محسوب مىدارند . يهوديان در نزديك شهر تپه‌اى همواره شده را به من نشان دادند كه مصلى ناميده مىشود و خيمه و خرگاه شاه آهاس و روس « 10 » قاعدتا بايد در آنجا برپا مىشده است . پس اين احتمال هست كه استر به هنگام اقامت در ييلاق مرده باشد و او را آنجا دفن كرده باشند . 4 . طبق عادات و رسوم شرقى هيچ غير عادى نيست كه شاه در حال مستى يا از روى هوس دستور كشتن زنى را بدهد و بعد زنى ديگر از طبقات عامهء مردم را به همسرى برگزيند ، بدون اينكه جوياى اصل و نسب يا خلق و خويش بشود . اين هم كه چنين زنى در اثر جاذبهء تن يا هوش فوق العاده چنان بر وى تأثير كند كه در امور مملكتى هم داراى نفوذ كلام بشود ، هيچ استبعاد ندارد . 5 . به همين ترتيب است ماجراى هامان « 11 » ، كه وزيرى مقتدر با همهء خانواده‌اش به عذر اينكه چشم وى به همسر سلطان افتاده است به ديار نيستى فرستاده مىشوند . چنين داستانى كه امكان تكرار آن هر روز در مشرق‌زمين هست در مدت اقامت من به همان صورت رخ داد . ناصر الدين شاه از ميان مردم عادى و عامى زنى گرفت به نام جيران خاتون ؛ به زودى كار نفوذ وى بر شاه چندان بالا گرفت كه همهء زنان ديگر از نظر شاه افتادند و پسر وى به عنوان وارث قانونى برگزيده شد . وزير اعظم ميرزا آقا خان بود . همين‌كه چندى بعد وليعهد به بستر بيمارى افتاد مادرش حق‌نظر ، طبيب كليمى را براى مداواى وى فراخواند . جيران مشكوك شد كه مبادا وليعهد به دخالت وزير اعظم مسموم شده باشد و طبيب ظن وى را تأييد كرد . كودك مرد . حال ديگر وزير اعظم درصدد بود كه انتقام خود را از طبيب بگيرد و خانواده‌اش را هم از بن براندازد . اما مادر متنفذ ، وى را در حمايت خود گرفت و كار را به جائى رساند

--> - نگرفته . يادداشت مترجم : احتمال دارد كه مراد از پرده ، سراپرده باشد كه به معنى خيمه هم به كار مىرود . ( 10 ) . Ahasverus گويا مراد خشايار شاست . - م . ( 11 ) . در كتاب استر ، هامان وزير اعظم خشايار شاست كه شاه به دلخواه و اصرار او فرمان قتل عام همهء يهوديان ايران را صادر مىكند و سرانجام بر بالاى دار جان مىسپرد . - م .