اگر ورم ، سير انضاج را خودبخود يا به كمك ضمادات مذكوره پيمود و به حد انفجار « 1 » رسيد ، بايد از طبيخ ايرسا ، ابهل ، حب بلسان ، تخم كاسنى ، رازيانه ، گل سرخ و غير اينها را مجموعا يا برخى را با نبات و اگر رطوبت با غلظتى باشد ، با عسل يا سكنجبين عسلى يا شكرى به او بخورانند . و مىتوان فلوس و روغن بادام را هم داخل اين ادويه نمود ؛ بلكه در برخى افراد ، لازم است فلوس را داخل نمود ؛ چون زودتر تنقيهء فضول و چرك خون را مىكند . تبصره : با حرارت مفرطه ، آب ميوه‌هائى مانند انارين و هندوانه - كه قبل از آن سكنجبين آشاميده باشند - و نقوع تمركجرات يا ترشاله - يعنى قيسى ، پرهء زردآلوى ترش‌مزه - با شكر ، بسيار مناسب و نافع است . فصل پنجم : سوء القنية و اقسام استسقاء [ نشانه‌هاى بيمارى ] از جمله امراضى كه مىتواند به تبعيّت امتلاءات مذكوره و ضعف كبد يا علل اعضاى تنفسى - كه ذكر خواهند شد - پديدار شوند ، سوء القنيه است كه بعد از مدتى منجر به « استسقاء لحمى » مىشود ؛ خصوصا اگر علت سوء القنيه ، ضيق النفس باشد ؛ اما اگر در گوارش غذا و هضم معدى نقصانى پديدار شود ، « استسقاى طبلى » بروز نمايد و اگر در اين حالت كيموسات غليظه به مرور وارد كبد شود و سدّه در محدب كبد ايجاد كند ، مواد آبكى در مواضع خاليه جمع شده و « استسقاى زقى » بروز مىكند . پيشگيرى و علاج : هرگاه قبل از بروز سوء القنيه بازو را داغ گذارند كه از تنگى نفس افاقه حاصل شود و منع نزلات دماغى كند ، ايمن از امراض تابعه خواهد شد . و البته در ابتداى بروز آن امراض هم فايدهء كامل و اساسى دارد ؛ خصوصا اگر با اهتمام در تجويد هضم معدى باشد و در احوال كبد هم دقت

--> ( 1 ) . علامت انفجار ، بروز قشعريره و خفت بعد از ادرار يا خروج چرك و خون از شكم در مدفوع است .